(1342-1304ش)، از کسبۀ میدان بار تهران و شهید راه مبارزه با رژیم پهلوی.
زندگی و زمانه
حاج اسماعیل رضایی فرزند لطفاللّه سال 1304ش در تهران چشم به جهان گشود. از دوران نوجوانی به شغل بارفروشی در میدان میوه و ترهبار تهران روی آورد. مقلّد امام خمینی بود و آشناییاش با شهید طیّب حاجرضایی ـ همکار میدانی ـ قدمتی بیست ساله داشت.
خدمات و افتخارات
حاج اسماعیل علاوه بر نهایت تلاش در رسیدگی به خانوادههای بیسرپرست، در ساخت و تجهیز مساجد نیز نقش مؤثر داشت. هنگام تحریم خرید و فروش و مصرف پپسی کولا از سوی مراجع تقلید به علت وابستگی مالک آن به فرقه بهائیت و صرف بخشی از درآمد آن در راه مبارزه با اعتقادات مذهبی شیعیان، تظاهرات باشکوه مذهبی بر ضد بهاییها سامان داد.
از جمله کارهای عامالمنفعه و خدمات بسیار مهم او احداث حدود سیصد خانه دو اتاقه در جنوبیترین نقطههای تهران برای اسکان زنان منحرف با هدف ارشاد و هدایت آنان توسط دو تن از خانمهای تحصیلکرده و متدین تهران بود. پس از حصول اطمینان از اصلاح آنان شرایط ازدواجشان را با عدهای از کارگران شهرستانی که در میدان بار کار میکردند با قول مساعدت نسبت به تأمین مسکن و شغلی مناسب در میدان با تفکیک سند خانه به تساوی بین زن و مرد فراهم میساخت.
او یکی از عناصر اصلی پخش اعلامیههای امام خمینی در سطح تهران بود و در سازمان دادن هیئتهای مذهبی در روزهای تاسوعا و عاشورا در سال 1342ش نقش مؤثر داشت. پس از قیام 15 خرداد 1342 که رژیم شروع به دستگیری سران بازار و میدان ترهبار نمود، در مرداد همان سال در پاساژ نیمهکارهاش واقع در میدان شوش تهران دستگیر شد.
شهادت
حاج اسماعیل به جرم ارتباط با امام خمینی، اقدام علیه امنیت ملی و ایجاد بلوا و تحریک اهالی بر ضد رژیم شاهنشاهی محکوم به اعدام شد و علیرغم اعتراض مردم تهران و علما، در سحرگاه یازدهم آبان 1342 در 38 سالگی اعدام گردید. او هنگام اعدام از روحیهای قوی برخوردار بود؛ چنانکه از عکاسان و خبرنگاران خواسته بود که دوربینشان را خوب تنظیم کنند و عکس زیبا از وی بگیرند.
اولین بار حوزۀ علمیۀ قم و دروس دینی برای غیر روحانی یکپارچه تعطیل شد. با همۀ اختناقی که رژیم اعمال کرده بود، در سراسر کشور برای تجلیل از وی مجالس ختم برپا شد.
پیکر حاج اسماعیل رضایی را در آستان حضرت عبدالعظیم، در رواقی که اکنون به نام اوست (مقبرۀ علایی سابق) دفن کردند.
منبع: وبسایت موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران: http://www.iichs.org/
