جلسه صد و نوزدهم تفسیر قرآن کریم (1404/12/14)

rate

۱۴۰۵/۰۴/۰۸0 دیدگاه6 مشاهده

بسم الله الرحمن الرحیم
موضوع: تفسیر آیه 88 سوره یونس، ولادت امام حسن علیه السلام و فرمایشات رهبر شهید عزیز امام خامنه ای (ره)
ماه مبارک رمضان، شامگاه میلاد مسعود اکبر سید جوانان بهشتی، امام حسن مجتبی علیه السلام است.
روزها و شب های سوگواری ملت ایران برای شهادت رهبرعزیزشان را تبریک و تسلیت عرض می کنیم.
در شب های جمعه ماه رمضان امسال، دعاهای قرآن را که حدود پنجاه دعا و صد و شصت خواسته است، بیان می کنیم.
امام حسن مجتبی علیه السلام که امروز روز تولدشان بود، کسی از ایشان پرسید از خدا چه بخواهیم؟ فرمودند: «برو سراغ قرآن؛ برو سراغ قرآن و همان چیزهایی را که انبیا و اولیا از خدا می خواستند، از خدا بخواه.»
امشب به خاطر حوادثی که پیش آمده و به خاطر مناسبت امروز، یک دعا را انتخاب کردیم. بخشی از وقت را می خواهیم برای فضائل امام حسن علیه السلام و بخشی از وقت را درباره توصیه های قرآنی رهبر انقلاب بیان کنیم.
بخش اول: آیه 88 سوره یونس؛ از دعاهای موسی بن عمران علیه السلام است. گفته بودیم که بیشتر دعاهای قرآن از چهار پیامبر؛ حضرت نوح علیه السلام، حضرت ابراهیم علیه السلام، حضرت موسی علیه السلام و حضرت محمد صلی الله علیه و آله است.
هفته قبل دعاهای پیامبر اسلام را گفتیم که با قُل شروع می شود.
امشب این دعا را از موسی بن عمران علیه السلام، آن پیامبر انقلابی که با کمک برادرش هارون نظام سیصد ساله فرعونی را متلاشی کرد و حکومت خداپرستان را جایگزین کرد، بیان می کنیم که از خدا این را می خواهد: «پروردگارا؛ به فرعون و بزرگان فرعونی، از مال و جلوه ها و زرق و برق دنیا اموال زیاد داده ای (و این ها به جای اینکه قدردان تو باشند، از این سرمایه ها و امکانات و برج ها که باید در مسیر شکرگزاری خدا استفاده بکنند)، برای گمراه ساختن و منحرف کردن مردم استفاده می کنند (و در نتیجه این شده است که کسانی که این همه نعمت در اختیارشان قرار گرفته، پیر و جوان را گمراه و منحرف می کنند.) خدایا؛ دارایی هایشان را بی اثر کن و فکرهایشان را از کار بینداز و اندیشه هایشان را قفل کن (تا نتوانند تصمیم بگیرند و برنامه ریزی کنند)؛ به خاطر اینکه این جمعیت دیگر ایمان نمی آورند؛ مگر اینکه قهر خدا برسد.
و از روی اجبار و ناچاری؛ مثل فرعون که وقتی غرق شد، گفت:«الآن ایمان آوردم.» که دیگر این ایمان سودی به حال او نداشت.
بخش دوم: امشب یک نگاهی به زندگانی امام حسن مجتبی علیه السلام اولین پسر امیرالمؤمنین علیه السلام و فاطمه زهرا سلام الله علیها و اولین نوه پیامبر(ص) می پردازیم.
امیر مؤمنان علیه السلام رسمش این بود که وقتی خداوند به ایشان اولاد می داد، صبر می کرد تا پیغمبر(ص) تشریف بیارند و نامگذاری کنند.
پیامبر (ص) تشریف آوردند و قنداقه را روی دست های ایشان گذاشتند. نام حسن و حسین در عرب سابقه نداشته است.
پیغمبر(ص) فرمود: «جبرئیل از آسمان این نام را آورده است و این ترجمه نام فرزند هارون جانشین موسی بن عمران علیه السلام است.» و این سنت را پیغمبر(ص) بنیانگذاری کرد که در گوش نوزاد، در گوش راستش اذان و در گوش چپ اقامه بگویند تا مسلمانان بیاموزند که ازهمان لحظه تولد باید بندگی خدا را آغاز کنیم و سپس عقیقه کردن و موهای بچه را تراشیدن و به وزنش نقره به فقرا دادن و قربانی کردن برای سلامت فرزندان.
هفت سال زندگی امام حسن مجتبی علیه السلام در زمان پیامبر (ص) بوده است و بیست و پنج سال هم در زمان پدرش امیرالمومنین علیه السلام.
هر کاری که پدرش انجام می داد؛ از قبیل حفر قنات و ایجاد نخلستان و قضاوت و داوری، در این بیست و پنج سالی که از روی جفا در کنار قرار گرفته بود، فرا گرفت.
امیرمؤمنان علی علیه السلام در این بیست و پنج سال دارایی هنگفتی گردآوری کرد، اما تفاوتش با همه دارایی ها این بود که همه را وقف می کرد. می توانست خرج زندگی شخصی خود بکند، اما مهمان سرایی ترتیب داد و بخشی از داراییش را برای در راه ماندگان و بخشی را برای بیماران و بخشی را برای ازدواج جوانان قرار داد و این سیره مولای ما امیرالمؤمنین علیه السلام است.
امام حسن علیه السلام در این بیست و پنج سال کنار پدر بود و در چهار سال و نیمی که امیرمؤمنان علی علیه السلام رهبری و زعامت مردم را برعهده داشتند، امام حسن علیه السلام از افسران ارشد پدر در جنگ جمل و در جنگ صفین بود.
امیر مؤمنان علی علیه السلام چند تا لشکر داشتند؛ بعضی از لشکریانش حقوق بگیر بودند و بعضی از لشکریانش مثل بسیج امروز ما افتخاری کار می کردند و همیشه نمی آمدند. هر وقت آنها را صدا می زدند، فرمی را امضا می کردند که من حاضر هستم، هر وقت مرا صدا بزنید تا پای جان برای اسلام می ایستم. نام آن تشکیلات شرطة الخمیس بود.
امام حسن علیه السلام فدایی پدر و بعد از شهادت امیرمؤمنان علیه السلام، ده سال امامت کرده است.
امام حسن علیه السلام را در جامعه ما به کرامت می شناسند. ایشان در روزگار سختی زندگی می کردند و دشمنان و مخالفان بدی داشتند که حیله گر و نیرنگ باز و دروغگو و دنیا طلب بودند، اما علی رغم این مسائلی که در جامعه بود، امام حسن علیه السلام همیشه مراقب مستمندان و ضعفا و یتیمان بود و داستان های زیادی در سیره ایشان آمده است.
امام حسن علیه السلام مهمان سرایی داشت که همیشه درب آن برای مهمانان باز بود، ولی خودشان غذای ساده می خوردند و به مهمان ها غذای خوب می دادند.
حتما شما شنیده اید که از خیابانی گذر می کردند. دیدند تعدادی مستمند روی زمین نشسته اند و نان خالی می خورند. به ایشان تعارف کردند که بفرمایید. آقا امام حسن علیه السلام پیاده شد و کنار آنها روی خاک نشست و با آن ها هم غذا شد و این آیه قرآن را خواند: «خداوند متکبران را دوست ندارد» و بعد هم فقرا را به مهمانی به خانه خود دعوت کرد و غذای خوبی برای آن ها تهیه کرد.
بعضی از حاضران گفتند که ای پسر پیغمبر؛ آنها که غذایی به شما ندادند. فرمودند: «آنها هنوز از من جلو هستند. آنها هر چه داشتند برای من در طبق اخلاص گذاشتند. ایشان خیلی مستضعفین و فقرا را دوست داشتند.
شخصی می خواست نیازش را به امام حسن علیه السلام بگوید. حضرت وقتی دیدند آبروی او با این کار می رود، روبروی همه فرمود: «به خانه برو و حاجتت را در نامه ای بنویس و برای من بفرست.» داخل نامه ای که فرستاده بود، امام دو برابر خواسته او را به ایشلن پرداخت کرد و این از کرامات امام حسن مجتبی علیه السلام است.
امام حسن مجتبی علیه السلام، روزی کنیزی به ایشان دسته گلی هدیه دادند و ایشان فرمود: «تو را در راه خدا آزاد کردم.» مردم گفتند: «ای پسر پیغمبر؛ یک دسته گل مگر چقدر می ارزد؟ چرا شما او را آزاد کردید؟» فرمود: «خدای من در قرآن این را به من یاد داده است. اگر کسی به شما لطف کرد، بهتر تلافی کنید، یا لااقل مثل آن لطف را تلافی کنید.»
یک کسی از امام مجتبی علیه السلام پرسید: «ای پسر پیامبر؛ هر کسی از شما چیزی می خواهد شما به او می بخشی. کسانی که دست دراز می کنند، بعضی از آنها راست نمی گویند.» امام حسن علیه السلام فرمود: «منطق من این است. من هم در پیشگاه خدا یک سائل هستم و دوست دارم خدا دست من را هم رد نکند؛ لذا من دست کسی را رد نمی کنم.»
در طول عمر، دو بار امام حسن علیه السلام تمام داراییش را نصف کرد و نصف آن را به فقرا داد. حضرت می فرماید: «نصف مالم را به خدا داده ام.»
امام زین العابدین علیه السلام فرمود: «هر گاه پول به فقیر می دهی، دست خودت رو ببوس. این مال به دست خدا می رسد.»
در قرآن هشتاد و چند آیه داریم که با «یا أیها الذین آمنوا» شروع می شود. وقتی امام حسن علیه السلام به این آیات می رسید، می گفت: «لبیک؛ چون در این آیات، فرمان های خداست» و بیش از دویست فرمان در این آیات آمده است. تا آیات «یا ایها الذین آمنوا» را می خواند، می گفت: «لبیک پروردگارا؛ چه می فرمایی؟ گوش به فرمان هستم.»
امام حسن علیه السلام به بستر خواب که می رفت، سوره کهف را می خواند و خیلی قرآن را دوست داشت. اما با این همه کرامت و با این همه بزرگی چقدر بی احترامی به این شخصیت کردند. با تبلیغات معاویه که می نشستند و فکر می کردند چطور امام حسن علیه السلام را خراب کنند. عمروعاص پیشنهاد می داد و معاویه پول می داد تا این امام و سردار بزرگ را در کوچه و خیابان ناسزا
بگویند. معاویه می گفت: «سر زبان ها بیندازید که حسن بن علی مِطلاق است»؛ یعنی زیاد زن می گیرد و طلاق می دهد و مردم هم روی این موضوع خیلی حساس هستند و زود پخش می شود؛ یعنی برای خراب کردن امام حسن علیه السلام و برای وجهه نورانی این شخص، چنین کارهایی می کردند. حتی شیعیان و یاران ساده لوح نیز به امام علیه السلام بی احترامی می کردند و به ایشان توهین می کردند.
ما معمولا می گوییم امام حسین علیه السلام مظلوم است. شما گاهی شنیده اید که بعضی از شاعران یا بعضی از علما، حضرت فاطمه زهرا صدیقه طاهره سلام الله علیها را در خواب دیده اند که فرموده اند: «برای حسنم کم گریه می کنید.» امام حسن علیه السلام خیلی بزرگ و خیلی مظلوم بود، تا حدی که به دست خوارج نهروان مجروح شد و مدتی در شهر مدائن مداوا شد و بعد هم که به مدینه تشریف بردند روزگار سختی داشت.
در پایان عمر ایشان هم معاویه با امپراتوری روم تماس گرفت تا یک زهر بسیار قوی برای او بفرستد. بزرگ روم گفت: « برای چه می خواهی؟» گفت: «دشمنی دارم و می خواهم که زهر صد درصد اثر بکند.»
معاویه زهر را برای جعده دختر اشعث فرستاد و صد هزار درهم هم به عنوان جایزه به او تقدیم کرد که به خورد امام بدهد.
امروز تولد چنین شخصیتی بود.
رهبر شهید عزیز ما (ره) در جوانی در زندان کتابی را درباره امام حسن مجتبی علیه السلام ترجمه کردند که خیلی خواندنی است که این صلح قهرمانانه ای که امام حسن علیه السلام انجام دادند در چه وضعیتی بوده است.
بخش سوم درباره رهنمودهای رهبری شهید ما (ره) است، که ده ها سال و قرن ها در دنیا نقل مجالس خواهد بود. اولیاء خدا و انبیا نمی میرند. کسانی مثل یزید و مستکبران می میرند. پیامبران نمی میرند. خدا اراده کرده که شهیدان نمی میرند. اصلا نه به زبان بگویید و نه در دل چنین فکری داشته باشید.
یکی از فضایل رهبر شهید عزیز ما (ره) اهتمام به قرآن بود. رهبر عزیز ما قبل و بعد از انقلاب تفسیر قرآن بیان می کردند. همین سال گذشته تفسیر ده جلدی ایشان به نام تفسیر بیان در آستان قدس رضوی رونمایی شد. در مقایسه با تفاسیر مفسران انصافا نگاه های جدید و حرف های جدیدی دارد.
رهبر شهید عزیز ما (ره) هر سال اولین شب ماه رمضان به قرآنی ها افطاری می داد تا به همه دنیا بفهماند که قرآنی ها برای من خیلی مهم هستند. آنهایی که قرآن می خوانند، آنهایی که قرآن می فهمند و به قرآن عمل می کنند و کسانی که قرآن می آموزند، نزد ایشان خیلی عزیز بودند.
درکتاب ایشان به نام «سیاست گذاری قرآنی» که تمام مطالبش از ایشان است، آمده:
جمله اول: آینده این ملت، انقلاب و جهان به قرآن وابسته است.
جمله دوم: استمرار انقلاب اسلامی به دلیل نفوذ قرآن در جامعه است.
جمله سوم: امروز شعار دنیای اسلام باید بازگشت به قرآن وعمل به قرآن باشد.
جمله چهارم: جامعه اسلامی با نزدیک شدن به فهم قرآن رشد می کند و جامعه اسلامی با نزدیک شدن به فهم قرآن استحکام می یابد.
اینها سخنان رهبر شهید عزیز ما ( ره ) است.
جمله پنجم: در قرآن تدبر لازم است. تدبر یعنی اندیشیدن در مفاهیم قرآنی. هنگامی که قصص قرآنی را می خوانیم، باید صبر کنیم و همه با هم فکر کنیم که این قصه و این مثل و این تاریخ برای امروز ما چه پیامی دارد.
جمله ششم: شما برای درس قرآن اهمیت ویژه قائل شوید. این خطابش به ملت ایران و به ملت اسلام است.
هر دو رهبر فرمودند که تاریخ، ملتی همچون ملت ایران به خود ندیده است و مقام معظم رهبری به ملتش مطمئن بود و هر دو امام از ملت راضی هستند.
جمله هفتم: قرآن ضامن سعادت شماست.
جمله هشتم: فرزندانتان را قرآنی کنید.
جمله نهم: انس با قرآن را از خانه ها شروع کنید. حفظ قرآن را باید از بچگی شروع کنید و بدانید آن ملتی که قرآن را با خود و در وجود خود داشته باشد، هیچ مشکلی نمی تواند او را به زانو درآورد.
جمله دهم: آقا فرمودند که مردم صدر اسلام، مردمی ضعیف و ذلیل بودند، اما قرآن آنها را به جایی رساند که سازنده تاریخ و تمدن شدند.