بسم الله الرّحمن الرّحیم
تفسیر 12 آیه از سوره های قرآن کریم در مورد امام حسین (علیه السلام)
دوازده آیه از قرآن را که امام حسین علیه السلام مظهر این آیات است، باهم مطالعه می کنیم. البته خیلی بیش تر از این آیات در قرآن کریم در مورد امام حسین علیه السلام آمده است.
اول: آیه 22 سوره احزاب: امام حسین علیه السلام مظهر پاکیست. وقتی یزید از او بیعت خواست به استانداری مدینه رفت و آیه تطهیر را خواند. در حقیقت جنگ امام حسین علیه السلام و یزید جنگ میان پاکی و ناپاکی است.
در راه یک جایی برای استراحت ایستاده بودند. نماینده ابن زیاد آمد و امام حسین علیه السلام را تحت فشار گذاشت که تسلیم بشود. امام حسین علیه السلام فرمود: «ای ناپاک ترین انسان ها؛ تو مرا می خواهی به سازش مجبور کنی. پس درگیری بین امام حسین علیه السلام و یزید، درگیری بین پاکی و ناپاکی است.
دوم: آیه 84 سوره اسراء: امام حسین علیه السلام مظهر اخلاص است و وقتی آدم ها را می خواهیم بشناسیم، از نیت هایشان می شناسیم.
قرآن می فرماید: «هر کسی بر اساس شخصیتش عمل می کند» و امام علیه السلام تفسیر کردند که شاکله یعنی انگیزه. امام حسین علیه السلام با این نیت اقدام کرد و فرمود: « انگیزه من فقط خداست» و چهار انگیزه را نفی کرد.
امام حسین علیه السلام فرمود: «من نه برای کشورگشایی و نه برای عیاشی و نه برای خرابکاری و ... آمده ام و منظور و نیت من خداست.»
قرآن می فرماید: «آنهایی که برای خدا کار می کنند، ماندگار خواهند شد.»
امام حسین علیه السلام از روز اول به ما یاد داده که برای خدا کار انجام دهیم تا بماند و نه برای غیر خدا.
سوم: امام حسین علیه السلام مظهر اصلاحات است. اصلاح دو معنا دارد: یک معنایش، مقابله با فساد است.
قرآن کریم از زبان منافقین در آیه 11 سوره بقره نقل می کند: «به منافقین گفته می شود خرابکاری نکنید و آنها می گویند که نه؛ ما اصلاحات می کنیم.»
اصلاحات امام حسین علیه السلام با عبدالله بن زبیر فرق دارد. عبدالله بن زبیر می گفت: «من دنبال اصلاحات هستم.»
قرآن کریم می فرماید: «خداوند می داند چه کسی فساد و خرابکاری و چه کسی اصلاح می کند.»
امام حسین علیه السلام فرموده: «من برای اصلاح دین جدم آمده ام. دین اسلام که ایرادی ندارد؛ یعنی در جامعه انحرافاتی پیش آمده و می خواهم آنها را اصلاح کنم.»
چهارم: بعضی ها از نظر قرآن شعار می دهند؛ شعار خوب است، ولی باید با عمل همراه باشد.
قرآن کریم می فرماید: «یا أیها الذین آمنوا لِمَ تَقولونَ ما لا تَفعَلونَ: چرا یک حرف خوبی که می زنید، خودتان به آن عمل نمی کنید؟»
شعار و اقدام امام حسین علیه السلام چه بود؟ ایشان فرمودند: «من جامعه را با امر به معروف و نهی از منکر اصلاح می کنم» و این کار را انجام داد. از مدینه به مکه آمد و تا چهار ماه برای زائران و حاجیان و شاعران و عالمان روشنگری می کرد. از مکه هم به دعوت مردم عراق به آنجا آمد. بیش از 10 هزار دعوتنامه برای ایشان ارسال گردید.
پنجم: امام حسین علیه السلام مظهر برائت بوده است.
تولی یعنی خوب ها و خوبی ها را دوست بداریم و تبری یعنی بدها و بدی ها را بد بدانیم و از آنها فاصله گرفته وتنفر داشته باشیم.
ما هزار سال، بلکه بیشتر این را می گوییم: «اللهم العَن أوَّلَ ظالِمٍ ظَلَمَ حَقَّ مُحمد و آل مُحمد و آخرَ تابعٍ له علی ذلک» وقتی اینگونه ظالم را لعن می کنیم، این تبری است و امام حسین علیه السلام هم این کار را کرده است.
بله؛ امام حسین علیه السلام فرمود: «یزید فاسق، چون شراب خواراست و با میمون بازی می کند، صلاحیت ندارد که پیشوای مردم باشد.» استاندار مکه جلوی حرکت امام حسین علیه السلام را از مکه به عراق گرفت. امام حسین علیه السلام هم شمشیر کشید و با او مقابله کرد. بعد این آیه قرآن را خواند که ما از کار شما بیزاریم.
قرآن در سوره کافرون می فرماید: ما با کافران نیستم و با آنها همراه نمی شویم و با ظالم سازش نمی کنیم.
ششم: امام حسین علیه السلام مظهر هجرت است. هجرت یک ارزش است و در قرآن آیات زیادی در این زمینه آمده است.
وقتی مسلمان ها در فشار مشرکین در مکه بودند، پیغمبر (ص) فرمود: «به حبشه مهاجرت کنیم. شنیده ام آنجا پادشاه عادلی دارد.»
هشتاد و چند زن و بچه به حبشه رفتند و اسلام را هم با خودشان بردند و پادشاه حبشه را هم مسلمان کردند.
این هجرت اول است و در هجرت دوم، خود پیامبر(ص) از مکه به مدینه مهاجرت کرد و بعد هم مسلمانان آمدند.
حتما شنیده اید که در زمان خلیفه دوم که کشور گسترش پیدا کرده بود، می خواستند مبدأ تاریخ پیدا کنند. تا آن روز مبدأ تاریخ عام الفیل بود؛ یعنی سالی که فیل ها و فیل سواران نابود شدند.
مسلمانان گفتند: «ما برای خودمان یک مبدأ جدیدی می خواهیم» و پیشنهاداتی مطرح شد.
یک پیشنهاد این بود که تولد پیغمبر(ص) را مبدأ تاریخ قرار بدهند.
پیشنهاد دیگر این بود که بعثت پیغمبر(ص) را مبدأ تاریخ قرار بدهند. اما امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام، پیشنهادش هجرت پیامبر (ص) بود تا نشان بدهند که مسلمانان در دنیا را مهاجران به اسلام دعوت کردند.
حاج آقای قرائتی می فرمودند: «من به چین سفر کردم و دیدم مسلمانان چین، نیت نمازهایشان را به فارسی می گویند.» بعد ایشان گفت: «من کنجکاو شدم اینها که زبانشان چینی است و دیدم جماعتی از تجار و علمای قزوین سال ها قبل به چین مهاجرت کرده و اسلام را با خودشان به چین برده اند و مهاجرت زمینه اسلام را فراهم کرده است.»
امام حسین علیه السلام تشخیص داد که در مدینه نمی تواند کاری انجام بدهد، پس به مکه مهاجرت کرد و در مکه هم تحت نظر بود و از آنجا به عراق مهاجرت کرد. آیه ای برای هجرت انتخاب کردم:
سوره آل عمران آیه 195: خداوند در خواست آنها را پذیرفت و فرمود که من هیچ عملی از شما را ضایع نخواهم کرد وآنان که در راه خدا هجرت کردند و از شهرشان آواره شدند و در راه خدا اذیت شدند و جنگیدند و کشته شدند ؛ به یقین گناهانشان را می بخشم و آنها را در باغ های بهشتی که زیر درختانش نهر ها جاری است، وارد می کنم و این پاداشی است از طرف خدا و بهترین پاداش ها نزد پروردگار است.
هفتم: امام حسین علیه السلام مظهر توکل در مبارزه است. چه بسا دشمن قدرت و جمعیت وسلاحش از ما بیشتر باشد، ولی حق با ما است. پس در این مبارزه چه کنیم؟ قرآن می فرماید: «توکل کنید که خدا توکل کنندگان را دوست دارد» و امام حسین علیه السلام همین جمله را در وصیت نامه اش که به محمد حنفیة نوشته، آورده است و بالاخره امام حسین علیه السلام پیروز شد.
از امام زین العابدین علیه السلام پرسیدند: «پدر شما پیروز شد یا شکست خورد؟»
امام زین العابدین علیه السلام فرمود: «یکی دو ساعت صبر کنید تا جوابتان را بدهم» و اینها متحیر بودند که جواب امام علیه السلام چیست.
همینطور که در آنجا نشسته بودند، صدای مؤذن بلند شد و همین که مؤذن به این جمله رسید: «أشهد أن محمداً رسول الله»، امام فرمودند: «فهمیدید که چه کسی پیروز شده است؟ پدر من قصدش این بود این صدا را که می خواستند خاموش کنند، روشن بدارد.»؛ چون یزید می گفت که وحی در کار نبوده و خبری نیست و اینها دروغ است. امام حسین علیه السلام خواست به جامعه بشری بفهماند که این برنامه از جهان غیب برای سعادت انسان ها آورده شده و امام حسین علیه السلام در این راه پیروز شد.
قرآن کریم در داستان حضرت یوسف علیه السلام این طور نقل می کند که یعقوب نبی علیه السلام فرزندانش را فرستاد و وقتی دید که همه نگران هستند، این مطلب را فرمود: «به خدا توکل می کنم و متوکلان به خدا نمی ترسند و به خدا تکیه می کنند.»
جنگ احزاب سخت ترین جنگ مسلمان ها است. سی و چند روز گذشته بود و ده هزار نفر شهر را محاصره کرده بودند و داخل شهر هم منافقین و یهودیان بودند و مسلمانان جمعیت و تجهیزات و تسلیحاتشان کم بود و حتی غذایی نداشتند که بخورند و برای جنگیدن جان در بدن داشته باشند وآنان را می ترساندند، ولی آنها ایمانشان زیاد می شد و این نتیجه توکل است که انسان را محکم در میدان جنگ نگه می دارد.
هشتم: امام حسین علیه السلام مظهر بندگی است و دعای عرفه را برای ما به یادگار گذاشت تا اگر کسی می خواهد عاشق خدا شود، این دعا را بخواند و در این دعا آمده است که امام حسین علیه السلام وقتی این دعا را می خواند، مثل مشک، از چشمانش اشک جاری می شد و در جای دیگری آمده که مثل ابر بهار گریه می کرد.
امام حسین علیه السلام بنده خداست. عصر تاسوعا قرار بود جنگ بشود، ولی امام فرمود: «نه؛ جنگ را تا فردا عقب بندازید.» یاران گفتند: «قرار است فردا کمک برسد؟» امام حسین علیه السلام فرمودند: «نه؛ امشب را می خواهم با خدای خودم راز و نیاز کنم» و مورخان گزارش کرده اند که آن شب تا صبح امام حسین علیه السلام نخوابید و تا صبح راز و نیاز می کرد و اصحاب هم نخوابیدند و فردا نماز را به جماعت خواندند و جنگیدند تا ظهر شد. امام حسین علیه السلام فرمود: «بروید و از دشمن بخواهید آتش بس را بپذیرد و به اندازه خواندن یک نماز به ما فرصت بدهند تا نماز را به جماعت بخوانیم.»
سوره نساء آیه 102: خداوند، پیامبر (ص) اسلام را مأمور کرد تا در میدان جنگ، نماز را به جماعت بخواند.
امام خمینی (ره) در مدرسه فیضیه در شهادت شهید مطهری (ره) این سخن را فرمود:
«لا یَزالُ هذَا الدینُ یُؤَیَّدُ بِرَجُلٍ فاسِقٍ؛ یعنی خداوند پیوسته با تبهکاران دین خود را تأیید می کند و می خواهند با تبلیغاتشان نور خدا را خاموش کنند، ولی خداوند نورش را درخشان تر می کند.»
نهم: امام حسین علیه السلام مظهر مقاومت و مظهر پایداری است: «إنَّ الذینَ قالوا رَبُّنَا اللهُ ثُمَّ استَقاموا تَتَنَزَّلُ عَلَیهِمُ المَلائکَةُ ألّا تَخافوا وَ لا تَحزَنوا وَ أبشِروا بِالجَنةِ التی کنتم توعَدون»
کسی از امام صادق علیه السلام پرسید: «آیا بعد از پیامبر(ص) بازهم فرشته ها نازل می شوند؟ امام علیه السلام فرمود: «بله؛ کسانی که گفتند خدای ما الله است و پای این گفته ایستادند»؛ مثل ملت ایران.
امام عزیز ما (ره) در جماران فرمود: «آقای رجایی؛ تاریخ ملتی همچون ملت ایران ندیده است؛ استوار و محکم و ملت ایران از ملت زمان پیامبر(ص) و امیر مؤمنان علی و امام حسن و امام حسین امام علیهم السلام بهتر است.
دهم:امام حسین علیه السلام مظهر عزت خواهی است. امام حسین علیه السلام یک جمله معروف دارد: «هیهات منَّا الذّلّة»؛ این را در جواب نامه ابن زیاد داد که گفته بود: «یا کشته شدن یا تسلیم شدن» و امام حسین علیه السلام فرمودند: «من فرزند فاطمه سلام الله علیها هستم و من در دامان ایشان بزرگ شده ام و هرگز ذلت نمی پذیرم و سازش نمی کنم.»
قرآن کریم درباره عزت می فرماید: «بعضی عزت را پیش دیگران می یابند؛ أیَبتَغونَ عندَهُمُ العِزَّةَ فَإنَّ العزةَ للهِ جمیعًا: آیا عزت را پیش غیرخدا طلب می کنند؟ در حالی که تمام عزت نزد خداست.»
امام حسین علیه السلام با تمام وجود این را قبول داشت و به ما یاد داد.
یازدهم: امام حسین علیه السلام مظهر رضا و تسلیم بود.
قصه: امیر مؤمنان و فاطمه زهرا و امام حسن و امام حسین علیهم السلام مهمان پیغمبر(ص) بودند. وسط مهمانی، پیغمبر(ص) شروع به گریستن کرد و فاطمه زهرا سلام الله علیها عرض کرد که پدر جان چرا گریه می کنید؟ پیغمبر فرمود: «عزیزم؛ جبرئیل از آینده شما چهار نفر خبرهایی برای من آورده که هر وقت یادش می افتم، بی قرار می شوم و اشکم جاری می شود.»
فاطمه زهرا سلام الله علیها پرسید که پدرجان؛ امکان دارد آن خبررا به من هم بدهید؟ پیغمبر (ص) خلاصه خبر را اشاره کردند و فرمودند: «دخترم؛ خبر اول سیلی است که به صورت تو می زنند و خبر دوم شمشیریست که بر فرق علی علیه السلام فرود می آید و خبر سوم زهری است که به حسن خورانده می شود.» ناگهان گریه ی پیغمبر(ص) اوج گرفت و فرمود: «خبر آخر، خبر حسین است.» همه گریه کردند و بعد پیغمبر(ص) فرمود: «فاطمه جان؛ جبرئیل این خبر را هم آورده است: خداوند می فرماید که به فاطمه بگو اگر می خواهد، ما نقشه را عوض می کنیم واصلا این نقشه کربلا را پاک می کنیم.» فاطمه زهرا سلام الله علیها فرمود: «نه پدرجان؛ من تسلیم اراده خداوند هستم.»
امام صادق علیه السلام فرمود: «جد ما یک کاری کرد و خدا یک مزدی به او داد.»
پرسیدم: «چه مزدی خدا به جد شما داده؟»
فرمود: «مهرش را در دل ها گذاشتم تا همه دوستش بدارند.»
دوازدهم: امام حسین علیه السلام مظهر ایثاراست. قرآن کریم از بعضی از رزمندگان زمان پیغمبر(ص) نقل می کند که پیغمبر (ص) به اندازه ی آنها اسلحه نداشت. مثلا سیصد نفر آمدند و دویست نفر ازآنان را مسلح کرد و صد نفرشان به دلیل اینکه سلاحی برای جنگیدن نبود، پیامبر (ص) به آنها فرمودند: «چون سلاح نداریم، به خانه هایتان برگردید.» قرآن نقل می کند، وقتی به سمت منازلشان برگشتند «وَ أعیُنُهُم تَفیضُ مِنَ الدَّمعِ حَزَنًا ألّا یَجِدوا ما یُنفِقونَ: از چشمانشان اشک می ریخت و غصه می خوردند که چرا نشد این جان را در راه خدا بدهیم» و این را اسلام به ما آموخته است.
پیغمبر(ص) فرمود: «نوزاد که به دنیا آمد، همه شادمانی کنند و شیرینی و ولیمه بدهند»، ولی وقتی قنداقه امام حسین علیه السلام را به ایشان دادند، شروع به گریه کردند و قمر بنی هاشم علیه السلام هم وقتی به دنیا آمد، امیر مؤمنان علیه السلام وقتی به خانه آمدند، حضرت ام البنین سلام الله علیها این قنداقه را روی دست های بابا گذاشت و امیر المؤمنین علیه السلام به بازوان بچه می نگریست و گریه می کرد.
