(1343-1291ش)، از علمای تهران و دارای خدمات فرهنگی و اجتماعی.
زندگی و زمانه
آیة اللّه حاج شیخ جواد فومنی فرزند جعفر، خردادماه ۱۲۹۱ در کربلای معلی در خانوادهای اصیل روحانی پا به عرصه گیتی نهاد. در ده سالگی ادبیات عرب را نزد پدر آغاز کرد و سطوح را نزد دیگر مدرّسین حوزه کربلا آموخت. سپس در درس خارج آیاتی چون: آقا ضیاءالدین عراقی، سید ابوالحسن اصفهانی در نجف اشرف شرکت کرد. در ۲۵ سالگی از علمای بزرگ نجف اشرف از جمله آقا ضیاء عراقی اجازه اجتهاد گرفت. سال ۱۳۱۷ش برای نشر احکام اسلام و تربیت افراد عازم تهران شد و به اقامه نماز جماعت و سخنرانی رو آورد.
خدمات و افتخارات
آیة اللّه فومنی پس از مهاجرت به تهران و مشاهده نابسامانیهای فرهنگی و دینی در بین اقشار مختلف مردم، آنان را نسبت به مسائل اجتماعی و فرهنگی توجه میداد و به افشای برنامههای رژیم میپرداخت. او با تأسیس و تشکیل بنیادهای اجتماعی ـ فرهنگی اسلامی، وارد کارزار مبارزه با نیات رژیم پهلوی شد. تشکیل اتحادیه دینی، احداث «مسجد نو» در خیابان خراسان در سال ۱۳۲۰ش، تأسیس دبستان نو مخصوص دوشیزگان در حدود سال ۱۳۲۶ش، تأسیس اولین کودکستان با رویکرد تربیت دینی، تأسیس شرکت تعاونی «روزی دهشاهی» در سال ۱۳۲۹ش، تأسیس دبستان نو ویژه پسران در انتهای خیابان لرزاده، احداث مسجد نو شماره ۲: در طبقه فوقانی دبستان نو در حدود سال ۱۳۳۹ش بخشی از فعالیتهای ایشان در این زمینه بود.
آیة اللّه فومنی از فعالیتهای سیاسی نیز غافل نبود. پس از حوادث کودتای ۲۸ مرداد 1332 در اوج خفقان، به روشنگریهای سیاسی میپرداخت؛ به حدی که بارها از سوی مأموران امنیتی رژیم تحت فشار و مورد آزار و اذیت قرار گرفت.
آیة اللّه فومنی در جریان شروع نهضت امام خمینی از حامیان این حرکت بود. او در طول فعالیتهای اجتماعی و سیاسی خود، چهار بار دستگیر شد و به دنبال هر دستگیری، موجی از اعتراض از سوی اقشار مختلف پدید میآمد و با اعتراض علمایی چون: آیة اللّه العظمی بروجردی، آیة اللّه بهبهانی، آیة اللّه محمد تقی آملی و … آزاد میشد.
درگذشت
ارتحال ایشان در شب 23 ماه مبارک رمضان در سال 1343ش رخ داد. پیکرش را روز بعد، از تهران تا شهر ری با حضور چندین هزار نفر به مسافت دوازده کیلومتر حمل کردند. همزمانی درگذشت او با ترور نخستوزیر وقت حسنعلی منصور، مراسم تشییع را به صحنه تظاهرات مردم تهران علیه رژیم مبدّل ساخت و درگیریهایی بین مردم و نیروهای حکومتی به وقوع پیوست.
پیکر آن مرحوم را در آستان حضرت عبدالعظیم، رواق کنونی شهید حاج اسماعیل رضایی (مقبره علایی) به خاک سپردند.
منابع: وبسایت مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی: https://psri.ir/؛ اختران فروزان ری و طهران، ص166-167.
