آیة اللّه شهید میرزا مصطفی آشتیانی (افتخار العلما) (ره)

rate

آیة اللّه شهید میرزا مصطفی آشتیانی (افتخار العلما) (ره)

۱۴۰۴/۱۰/۰۴0 دیدگاه44 مشاهده

(1282 یا 1284-1327ق)، شاعر و عالم مبارز با استبداد.

زندگی و زمانه

میرزا مصطفی آشتیانی متخلّص به «صهبا» و معروف به «افتخار العلما» فرزند میرزای بزرگ محمّدحسن آشتیانی، سال 1282 یا 1284ق در تهران به دنیا آمد. از جوانی در شعر و ادب دستی توانا داشت؛ به گونه‌ای که اعجاب علما، شعرا و درباریان قاجار را برانگیخت. او در مدتی کوتاه مدارج علمی را طی کرد.

خدمات و افتخارات

اوایل جوانی در مدت شش ماه دیوانی در مدح خدا، پیامبر(ص) و اهل بیت او به ویژه امام علی(ع) به سبک شاهنامه فردوسی سرود و سبب شگفتی نخست‌وزیر وقت شد. نخست‌وزیر خلعت و صله شاهانه و لقب «افتخار العلما» را به او داد و دیوانش را «افتخارنامه حیدری» نامید.

او در دروس حوزه به مرحله اجتهاد رسید و رساله عملیه داشت. در صحنه سیاست و در قضایای مختلفی چون تنباکو و تخریب بانک روسی و در نهایت مسائل مربوط به مشروطیت نقشی فعال داشت. او از رهبران مشروطه به شمار می‌رفت و شجاعانه با استبداد به مبارزه می‌پرداخت. تلاش او جمع بین مشروطه و مشروعه بود.

پس از انحلال مجلسِ اول، گروهی از مشروطه‌خواهان در اعتراض به حاکمیتِ استبداد، در حرم حضرت عبدالعظیم تحصن کردند که میرزا مصطفی، رهبری این جمع را برعهده داشت.

شهادت

در ایام تحصن، با توطئه دربار در ربیع‌الاول 1327 شبانه به منزلش ریختند و او را در حال تهجد به شهادت رساندند. بدنش در آستان حضرت عبدالعظیم، رواق امام‌زاده حمزه (مقبره آشتیانی‌ها) دفن شد.

منابع: اختران فروزان ری و طهران، ص187-191؛ شمیم روحانی در احوال و آثار و خاندان میرزا حسن آشتیانی، مهدی سلیمانی آشتیانی، قم، انتشارات زهیر، ۱۳۸۴ش، ص176؛ وب‌سایت ضیاء الصالحین: https://www.ziaossalehin.ir/