(1395-1303ش)، عالم پرهیزکار و مدرس مدرسۀ علمیۀ مروی.
زندگی و زمانه
آیة اللّه سیّد ابراهیم خسروشاهی سال ۱۳۰۳ش در کرمانشاه به دنیا آمد. پدرش، سیّد هاشم، فردی مؤمن و اهل تقوا بود. وی در سنین کودکی (7 سالگی) پدر را از دست داد و در کنار مادر، روزگار را با درد یتیمی و سختی فقر سپری کرد. در نوجوانی، تحصیل علوم دینی را، در حوزۀ علمیۀ قم در پیش گرفت و از سعادت او در این دوران، آشنایی و انس با یکی از شاگردان برجسته حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی یعنی آیة اللّه حاج شیخ عباس تهرانی بود که تأثیر فراوانی در شکلگیری شخصیت سیّد ابراهیم داشت و او را مهیای ورود به یک عرصۀ علمی، معنوی و مبارزاتی چشمگیر نمود.
وی در حوزۀ قم از محضر اساتید بزرگی چون امام خمینی، آیة اللّه بروجردی، علامه طباطبایی، شیخ عبدالجواد اصفهانی، آیة اللّه سیّد محمّدرضا گلپایگانی و آیة اللّه میرزا علی آقا صافی گلپایگانی بهره برد؛ چنانکه با شخصیتهایی چون حاج آقا حسین فاطمی قمی از شاگردان حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و آیة اللّه بهاءالدینی در ارتباط بود و از محضرشان استفادههای اخلاقی و معنوی میکرد.
آیة اللّه خسروشاهی در کنار شوق تحصیل، شوری معنوی نیز در سر داشت، ازاینرو با اهل معنا مینشست و در وادی سلوک الی اللّه قدم میزد و با این حال، در یافتن استاد کامل، بسیار محتاط بود، تا آنکه امام خمینی را مناسب برای استادی یافت؛ شخصیتی که بیش از همه در وجود سیّد ابراهیم خسروشاهی تأثیر گذاشت. وی خود در این باره میگوید: «نفس گرم ایشان چنان تغییر حال میداد که بنده که جوانی ابتدایی بودم، دلم راضی به جدایی نمیشد و از مدرسه تا نزدیکی منزل ایشان را با فاصله تعقیب میکردم و تنها با نگاه کردن از وجود ایشان استفاده میکردم و روزی هم به ایشان عرضه داشتم منزل ما را متبرّک کنید و قبول کردند و ما را سرافراز کرده، تشریف آوردند».
خدمات و افتخارات
ملازمت و همراهی وی با حضرت امام خمینی به آنجایی میرسد که سال ۱۳۴۱ از طرف ایشان برای مقابله با جریانات انحرافی همچون انجمن حجتیه، مأمور به ساماندهی روحانیت کرمانشاه میشود و در این راه علاوه بر مبارزه با رژیم پهلوی، با انواع ناملایمات و سختیها روبرو میشود.
با تبعید امام خمینی به نجف اشرف، آیة اللّه سیّد ابراهیم خسروشاهی نیز که تحمّل فشارهای موجود در کرمانشاه برایش دشوار بود، به نجف رفت و به حضرت امام پیوست. امام خمینی ـ قدّس سرّه ـ با بیان توصیههایی از ایشان خواستند تا به کرمانشاه بازگردد و در همین دوره بود که ضمن نامهای در ۱۷ ذی القعده ۱۳۸۵ق(۱۳۴۴ش) وی را به «سیّد العلماء» ملقب کردند.
نخستین مقابلۀ علنی آیة اللّه خسروشاهی با رژیم پهلوی، در ماجرای انجمنهای ایالتی و ولایتی بود که او را در صدر همراهان امام خمینی و مراجع حوزه و مبارزین کرمانشاه قرار داد. این فعالیتها، حساسیت رژیم پهلوی را برانگیخت تا جایی که سال ۴۲ ساواک مأموریت یافت تا وی را تحت نظر قرار داده و گزارش فعالیتهای او را به مرکز ارسال کند.
ایشان اواخر دهۀ چهل، به تهران آمد و به تدریس و تبلیغ و خدمات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مشغول شد؛ فعالیتهایی که تا پایان عمر شریفش ادامه یافت. یکی از مراکز علمی که آیة اللّه خسروشاهی اهتمام فراوانی به فعالیت علمی و تدریس در آن داشت، مدرسۀ مروی بود.
ارتباط میان ایشان و رهبر حکیم انقلاب حضرت آیة اللّه خامنهای بسیار صمیمانه بود؛ چنانکه در دیداری، رهبر انقلاب خطاب به ایشان بیان داشتند: «انشاءاللّه دعایتان، برکاتتان، نفس پاکتان شامل حال ما بشه؛ انشاءاللّه ما هم بهره ببریم؛ استفاده کنیم». و آیة اللّه خسروشاهی پاسخ دادند: «هیچ روز و شبی نیست که ما دعاگو نباشیم».
رهبر معظم انقلاب حضرت آیة اللّه خامنهای در پیامی به مناسبت رحلت ایشان با تعابیر: «عالم پارسا، سالک الی اللّه، از مستفیدانِ سلوک معنوی در محضر بزرگان اخلاق و معرفت و خودآراسته به پرهیزگاری و پارسایی» از ایشان یاد کردند.
درگذشت
آیة اللّه سیّد ابراهیم خسروشاهی سرانجام پس از عمری مجاهدت علمی، معنوی و سیاسی، در 2 بهمن ۱۳۹۵ دار فانی را وداع گفت و پیکر پاکش در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم(ع)، رواق بالاسر حضرت به خاک سپرده شد.
منبع: فیضیۀ تهران: دانشنامۀ مفاخر مدرسۀ علمیۀ مروی و سپهسالار قدیم، تهران: واژهپرداز اندیشه، 1400ش، ص488-495.
