ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺣﻤﻦ ﺍﻟﺮّﺣﯿﻢ
موضوع جلسه: تفسیر آیه 30 سوره انفال و آیه 207 سوره بقره و آیه 40 سوره توبة
ﭘﺎﯾﺎﻥ ﺩﻭ ﻣﺎﻩ ﻋﺰﺍﺩﺍﺭﯼ ﺑﺮﺍﯼ ﭘﺎﮎ ﺗﺮﯾﻦ ﺑﻨﺪﮔﺎﻥ ﺧﺪﺍ؛ ﺍﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) در ﺷﺎم ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻏﺮﯾﺒﺎﻧﻪ ﺍﻣﺎﻡ ﺭؤﻮﻑ ﺣﻀﺮﺕ امام ﺭﺿﺎ ﻋﻠﯿﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ و ﺷﺐ ﺍﻭﻝ ﻣﺎﻩ.
در شب اول ماه ﺭﺑﯿﻊ ﺍﻻﻭﻝ که ﺷﺐ ﻫﺠﺮﺕ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) ﺍﺯ ﻣﮑﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ می باشد، ﺗﻘﺎﺿﺎ ﻣﯽ ﮐﻨﻢ ﺑﻪ ﺭﻭﺍﻥ ﺗﺎﺑﻨﺎﮎ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮﻋﺰﯾﺰ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺍﻫﻞ ﺑﯿﺖ ﭘﺎﮐﺶ ﺻﻠﻮﺍﺗﯽ ﺗﻘﺪﯾﻢ ﺑﻔﺮﻣﺎﯾﯿﺪ.
ﺍﻣﺸﺐ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻭﺍﻗﻌﻪ ﻫﺠﺮﺕ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) از مکه به مدینه، 3 ﺁﯾﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﺭا ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﺮﺩﯾﻢ که تفسیر آن را بیان می کنیم.
ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﻋﺰﯾﺰ ﻣﺎ ﺳﯿﺰﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﻣﮑﻪ ﭘﯿﺎﻡ ﻫﺎﯼ ﺧﺪﺍ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﯽ ﺭﺳﺎﻧﺪ، ﺍﻣﺎ ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﻣﯽ ﺷﺪ. ﻣﺴﻠﻤﺎنان ﺭﺍ ﺷﮑﻨﺠﻪ و تهدید و تحریم و ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺑﯿﺮﻭﻥ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﺑﺎﻧﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺳﻤﯿﻪ ﻭ ﻫﻤﺴﺮﺵ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﯾﺎﺳﺮ ﺭﺍ ﺯﯾﺮ ﺷﮑﻨﺠﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﺭﺳﺎﻧﺪﻧﺪ؛ ﺑﻼﻝ ﺣﺒﺸﯽ ﺭﺍ ﻭﺳﻂ ﻣﯿﺪﺍﻥ ﺷﻬﺮ ﻟﺨﺖ ﮐﺮﺩه و ﺑﻪ ﺑﺪﻧﺶ ﺷﯿﺮﻩ ﺧﺮﻣﺎ ﻣﺎﻟﯿﺪﻧﺪ و ﺭﻭﯼ ﺍﻭ ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺗﻮﺭﯼ ﮐﺸﯿﺪﻧﺪ و ﮐﻨﺪﻭﻫﺎﯼ ﺯﻧﺒﻮﺭ ﺭا ﺭﻫﺎ ﮐﺮﺩﻧﺪ و ﺍﯾﻦ ﺑﺪﻥ ﺗﺎﻭﻝ ﺯﺩﻩ ﺭﺍ ﺭﻭﯼ ﺭﯾﮓ ﻫﺎﯼ ﺩﺍﻍ ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﮐﺸﺎﻧﺪﻧﺪ و ﺧﯿﻠﯽ ﺍﺫﯾﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﻭﻟﯽ ﻫﺮﭼﻪ ﺍﺫﯾﺖ ﻭ ﺁﺯﺍﺭ ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽ ﺷﺪ، ﮔﺮﺍﯾﺶ ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻫﻢ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽ ﺷﺪ؛ ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻤﯽ ﺗﺮﺳﯿﺪﻧﺪ، بلکه ﺑﯿﺸﺘﺮﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ. ﭼﺮﺍ؟ ﭼﻮﻥ ﺍﺳﻼﻡ ﻣﮑﺘﺒﯽ ﺑﻮﺩ ﻋﻘﻼﻧﯽ، ﻣﻨﻄﻘﯽ، ﻓﻄﺮﯼ و ﻋﺎﻃﻔﯽ و ﻣﺮﺩﻡ ﻣﯽ ﭘﺴﻨﺪﯾﺪﻧﺪ و ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﺟﺎﻥ ﺑﺪﻫﻨﺪ تا سخنان ﺍﯾﻦ ﻣﮑﺘﺐ ﺭﺍ ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ، ﺗﺎ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﻣﺠﻠﺴﯽ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺩﺍﺭﺍﻟﻨﺪﻭة (ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮﺭﺍ) و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻤﺸاﻥ ﺭا ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﺩﺭ آﻧﺠﺎ ﻣﺸﻮﺭﺕ و بررسی ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﺩﺭ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺟﻠﺴﻪ ﮐﻪ ﺳﺎﻝ ﺳﯿﺰﺩﻫﻢ ﺑﻌﺜﺖ ﺑﻮﺩ، ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ و اشراف آﻧﻬﺎ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪ و ﮔﻔﺖ: «ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺭﻭﺯ ﺑﯿﺸﺘﺮﻣﯽ ﺷود؛ ﻣﺨﺼﻮﺻﺎ جوانان ﺑﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻧﻈﺮ ﮐﻨﯿﺪ که ﭼﻪ ﮐﺎﺭ ﮐﻨﯿﻢ؟ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺑﺰﺭﮔﺎﻧﺸاﻥ ﺑﺮﺧﺎﺳﺖ و ﮔﻔﺖ: «ﻣﻦ ﭘﯿﺸﻨﻬﺎﺩ می کنم ﮐﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺯﻧﺪﺍنی ﮐﻨﯿﻢ. ﮔﻔﺘﻨﺪ: «ﻧﻪ؛ اگر این گونه ﻋﻤﻞ کنیم، ﻣﺴﻠﻤانان ﺩﺳﺘﻪ ﺟﻤﻌﯽ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺣﻤﻠﻪ ﻭﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﺍﻭ ﺭﺍ ﺁﺯﺍﺩ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.»
ﭘﯿﺸﻨﻬﺎﺩ ﺩﻭﻡ؛ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﻪ ﯾﮏ منطقه ﺩﯾﮕﺮﯼ ﺗﺒﻌﯿﺪ ﮐﻨﯿﻢ. ﺑﻘﯿﻪ ﮔﻔﺘند: «ﻧﻪ؛ ﺍﯾﻦ ﻫﻢ ﻓﺎﯾﺪﻩ ﻧﺪﺍﺭد؛ چون در کلامش قدرت نفوذ ﺩﺍﺭد و اگر به ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺩﯾﮕﺮی ﻫﻢ ﺑﺮود، آﻧﺠﺎ هم ﺑﻪ ﺩﯾﻦ ﺍﻭ ﮔﺮﺍﯾﺶ ﭘﯿﺪﺍ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻌﺪ هم آنها ﺑﻪ ﻣﺎ ﺣﻤﻠﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﻣﺎ ﺭا ﺍﺯ ﺑﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ.»
ﻧﻈﺮ ﺳﻮﻡ این بود که ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﯿﻢ و ﺗﺮﻭﺭ ﮐﻨﯿﻢ. ﺑﻌﺪ گفتند: «ﺣﺎﻻ ﭼﻄﻮﺭاو را ﺑﮑﺸﯿﻢ؟ اگر ﻣﺎ او را ﺑﮑﺸﯿﻢ، ﺑﻨﯽ ﻫﺎشم ﺑﻪ ﺧﻮﻧﺨﻮﺍﻫﯽ او بر می خیزند.»
ﺍﺑﻮﺟﻬﻞ ﺑﺎﺳﻮﺍﺩ ﺗﺮﯾﻨﺸاﻥ بود (ﺍﺑﻮﺟﻬﻞ ﯾﻌﻨﯽ ﭘﺪﺭ ﺑﯽ ﺳﻮﺍﺩﯼ)؛ ﺍﯾﻦ ﻟﻘﺐ را ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ بود و ﻟﻘﺒﯽ ﮐﻪ ﺧﻮﺩﺷاﻥ ﻣﯽ گفتند، ﺍﺑﻮﺍﻟﺤﮑﻢ؛ ﯾﻌﻨﯽ ﭘﺪﺭ ﺳﻮﺍﺩ بود. ﺍﺑﻮﺟﻬﻞ ﮔﻔﺖ: «ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻦ ﭼﻬﻞ ﺟﻮﺍﻥ ﺷﺠﺎﻉ ﺭا ﻣﺴﻠﺢ ﮐﻨﯿﻢ و با ﺷﻤﺸﯿﺮﻫﺎﯼ ﺑﺮﺍﻥ ﯾﮏ ﺟﺎ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ (ص) ﺣﻤﻠﻪ ﮐﻨﻨﺪ و ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﻨﺪ و ﺍﮔﺮ ﺑﻨﯽ هاشم به ﺧﻮﻧﺨﻮﺍﻫﯽ او برخیزند، نمی توانند از چهل قبیله ادعای ﺧﻮﻧﺨﻮﺍﻫﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻣﺠﺒﻮﺭ ﻣﯽ ﺷوند ﺑﺎ ﭘﻮﻝ ﻗﺼﻪ ﺭﺍ ﺗﻤﺎﻡ ﮐﻨﻨﺪ.» ﺑﻘﯿﻪ ﻫﻢ ﺍﯾﻦ ﺭأﯼ ﺭﺍ ﭘﺴﻨﺪﯾﺪﻧﺪ.
آیه 30 سوره انفال: ﺍﯼ پیامبر؛ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﯿﺎﻭﺭ ﺁﻥ ﻭﻗﺘﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﮐﺎﻓﺮﺍﻥ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻮ ﻧﻘﺸﻪ کشیدند (ﻣﮑﺮ ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻘﺸﻪ، ﺗﺪﺑﯿﺮ، ﺗﻮﻃئه) ﺗﺎ ﺗﻮ ﺭﺍ ﺯﻧﺪﺍنی ﮐﻨﻨﺪ و ﯾﺎ ﺗﻮ ﺭﺍ ﺑﮑﺸﻨﺪ و ﯾﺎ ﺗﻮ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﯿﺮﻭﻥ ﮐﻨﻨﺪ و ﺧﺪﺍ ﻫﻢ ﻧﻘﺸﻪ ﻣﯽ ﮐﺸﺪ و ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻧﻘﺸﻪ کش است.
ﺟﺒﺮﺋﯿﻞ ﺍﻣﯿﻦ؛ ﻓﺮﺷﺘﻪ ﻭﺣﯽ ﺍﺯ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﺁﻣﺪ و ﺧﺒﺮ را ﻟﻮ ﺩﺍﺩ و ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽ ﺩﺍﻧﺴﺖ؛ چون ﺧﺒﺮ ﻣﺨﻔﯽ ﺑﻮﺩ و ﻓﻘﻂ ﺧﻮﺩ ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﺍﺯ ﻃﺮﯾﻖ ﺁﺳﻤﺎﻥ، ﺧﺪﺍ ﺑﻪ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮش ﺧﺒﺮ ﺩﺍﺩ که: «ﺍﯼ ﺭﺳﻮﻝ ﻣﺎ؛ می خواهند تو را ﺑﮑﺸﻨد. ﻓﺮﺍﺭ ﮐﻦ ﻭ ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺍﺑﯽ ﻃﺎﻟﺐ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﺧﻮﺩﺕ ﺑﺨﻮﺍﺑﺎﻥ.»
ﭘﯿﺎﻣﺒﺮﻋﺰﯾﺰ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺧﯿﺎﺑﺎﻥ ﻋﻠﯽ علیه السلام ﺭﺍ ﺩﯾﺪ و ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﻋﻠﯽ ﺟﺎﻥ؛ چنین ﺧﺒﺮﯼ ﺭﺳﯿﺪﻩ؛ ﺁﯾﺎ ﺣﺎﺿﺮﯼ ﺟﺎﻧﺖ ﺭﺍ ﻓﺪﺍﯼ ﻣﻦ ﮐﻨﯽ؟» ﺍﻣﯿﺮﻣؤﻣﻨﺎﻥ علیه السلام فرمود: «ﺣﺎﺿﺮﻡ ﺟﺎﻧﻢ ﺭا فدای شما کنم.»
ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ(ص) ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﺍﻣﺸﺐ ﺑﺮﻭ و ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﻣﻦ در رختخواب من ﺑﺨﻮﺍﺏ.»
ﺣﻀﺮﺕ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﻫﻤاﻧﺠﺎ ﺳﺠﺪﻩ ﺷﮑﺮ ﮐﺮﺩ ﮐﻪ ﺧﺪﺍ ﺍﯾﻦ ﺗﻮﻓﯿﻖ ﺭا به او ﺩﺍﺩﻩ تا ﭘﯿﺶ ﻣﺮﮒ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ(ص) ﺑﺸﻮﺩ.
ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) ﺷﺐ ﻫﺎ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺑﯿﺪ، ﯾک ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺳﺒﺰ ﺭﻭﯼ ﺧﻮﺩﺵ ﻣﯽ ﮐﺸﯿﺪ. ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ (ص) ﺍﺯ ﻣﮑﻪ بیرون رفت. در ﺭﺍه ﻫﻢ ﺑﻪ کسی ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ کرد و ﺍﻭ ﺭا ﻫﻢ ﺑﺎ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﺮﺩ. ﺗﺮﻭﺭﯾﺴﺖ ﻫﺎ ﺍﺯ ﺍﻭﻝ ﺷﺐ ﺧﺎﻧﻪ ﺭﺍ ﻣﺤﺎﺻﺮﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ و ﺍﺯ ﺩﺭﺯ ﺩﺭ ﻧﮕﺎﻩ ﮐﺮﺩﻧﺪ تا ﺑﺒﯿﻨﻨﺪ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ(ص) ﻫﺴﺖ ﯾﺎ ﻧﻪ. ﺑﻠﻪ؛ دیدند ﮐﺴﯽ آﻧﺠﺎ ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻩ و ﭘﺎﺭﭼﻪ ﺳﺒﺰ ﻫﻢ رویش اﺴﺖ. ﺗﺎ ﺻﺒﺢ ﺻﺒﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ و ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) هم ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﺻﺖ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩ و ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﻣﮑﻪ ﺑﯿﺮﻭﻥ ﺭﻓﺖ. ﺷﻬﺮ ﻣﮑﻪ ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﺟﺎﺩﻩ ﺩﺍﺭد: ﯾک ﺟﺎﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻣﺪﯾﻨﻪ و ﯾک ﺟﺎﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻋﺮﻓﺎﺕ که به ﻏﺎﺭ ثور می رسد (ثور ﯾﻌﻨﯽ ﮔﺎﻭ).
ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) داخل غار ﺭﻓﺖ. ﺗﺮﻭﺭﯾﺴﺖ ﻫﺎ گفتند: «ﺻﺒﺮ ﮐﻨﯿﻢ تا ﻫﻮﺍ ﺭﻭﺷﻦ ﺑﺸود و بعد ﺣﻤﻠﻪ ﮐﻨﯿﻢ ﺗﺎ ﺯﻥ ﻭ ﺑﭽﻪ ﺍﺫﯾﺖ ﻧﺸوند.» ﻫﻮﺍ ﺭﻭﺷﻦ ﺷﺪ و ﺍﯾﻦ ﭼﻬﻞ ﺟﻮﺍﻥ ﻣﺴﻠﺢ به خانه پیامبر (ص) حمله بردند و وقتی پارچه ﺳﺒﺰ ﺭا ﮐﻨﺎﺭ ﺯﺩند، ﺩﯾﺪﻥد ﭘﯿﻐﻤﺒﺮﯼ ﺩﺭ ﮐﺎﺭ ﻧﯿﺴﺖ و ﻋﻠﯽ ﺑﻦ ﺍﺑﯿﻄﺎﻟﺐ علیه السلام به جای ایشان خوابیده است.
گفتند: «ﯾﺎ ﻋﻠﯽ؛ ﻣﺤﻤﺪ کجاست؟» ﺍﻭﻝ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺳﺘﻦد ﺣﻀﺮﺕ ﻋﻠﯽ علیه السلام ﺭا بکشند، ولی ﺑﻌﺪ ﺩﯾﺪند که ﻓﺎﯾﺪﻩ ﻧﺪﺍﺭد. ﺷﻤﺸﯿﺮ ﻫﻢ ﮐﺸﯿﺪند و ﻣﻮﻻ ﻫﻢ ﺷﻤﺸﯿﺮ ﺩﺍﺷﺖ. آﻧﺠﺎ ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﻣﻦ ﺣﺮﻓﯽ ﻧﺪﺍﺭﻡ که ﺑﺠﻨﮕﻢ.» ﺑﻌﺪ ﺩﯾﺪند ﻓﺎﯾﺪﻩ ﻧﺪﺍﺭد و ﻋﻘﺐ ﻧﺸﯿﻨﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ و گفتند: «ﺣﺎﻻ چه کار ﮐﻨﯿﻢ؟»
ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﻫﺮ ﺟﺎ که ﺭﻓﺘﻪ، ﻫﻤﯿﻦ ﻧﺰﺩﯾﮑﯽ ﻫﺎست. ﮐﺎﺭﺷﻨﺎﺳﺎﻧﯽ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺭﺩ ﭘﺎ ﻣﯽ ﻓﻬﻤﯿﺪﻧﺪ ﺍﯾﻦ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﮐﺠﺎ ﺭﻓﺘﻪ است. او ﺭا ﺁﻭﺭﺩند و ﻫﻤاﻥ ﻣﺴﯿﺮﯼ ﮐﻪ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ(ص) ﻓﺮﺍﺭ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ، ﺗﺎ ﻟﺐ ﻏﺎﺭ ﺁﻣﺪﻧﺪ. در این هنگام ﺧﺪﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﮑﺒﻮﺕ ﻫﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺩﺍﺩ ﺍﯾﻦ ﺩﻫﺎﻧﻪ ﻏﺎﺭ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺗﺎﺭﻫﺎﯼ ﺧﻮﺩﺷاﻥ ببندند که معلوم نشود کسی در غار است.
آیه 207 سوره بقرة: ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺩﺭ ﺑﯿﻦ ﻣﺮﺩﻡ ﻫﺴﺘﻨﺪ که ﺟﺎﻥ ﺷﯿﺮﯾنشان ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﺪﺍ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﻭ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺑﻨﺪﮔﺎﻥ ﻣﻬﺮﺑﺎﻥ ﺍﺳﺖ.»
ﺍﯾﻦ ﺁﯾﻪ ﺭﺍ ﻫﻤﻪ ﻣﻔﺴﺮﺍﻥ و ﻣﻮﺭﺧﺎﻥ ﺷﯿﻌﻪ ﻭ ﺳﻨﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﺍﻧﺪ که ﺩﺭ ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺍﻣﯿﺮﻣؤﻣﻨﺎﻥ علی علیه السلام ﺍﺳﺖ.
آیه 40 سوره توبه در ﺁﺧﺮین روزهای ﻋﻤﺮ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ(ص) ﮐﻪ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺳﺖ در جنگ تبوک ﺑﺎ ﺭﻭﻣﯿﺎﻥ ﺑﺠﻨﮕﺪ، نازل شده است. ﺩﺭ آن زمان، ﺭﻭﻡ ﻣﺜﻞ ﺍلآﻥ ﺁﻣﺮﯾﮑﺎ یک ﺍﺑﺮﻗﺪﺭﺕ ﺑﻮﺩﻩ است و ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) شخصا ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺟﻨﮓ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻬﺪﻩ ﮔﺮﻓﺖ و ﺑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎﻥ ﻓﺮﻣﻮﺩ: «الآن ﻭﻇﯿﻔﻪ ﻣﺎ این است که ﺑﺮوﯾﻢ ﺑﺎ ﺭﻭﻣﯿﺎﻥ ﺑﺠﻨﮕﯿﻢ.» ﭼﻘﺪﺭ ﺑﺎﯾﺪ ﺭﺍﻩ ﻣﯽ ﺭﻓﺘﻨﺪ تا به لشگر روم برسند؟ حدود ﻫﺸﺘﺼﺪ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ.
درآن زمان هم وسیله رفت و آمد، مرکب هایشان بود و عده ای ﻫﻢ ﻣﺮﮐﺐ ﻧﺪﺍﺷﺘند و ﺗﻌﺪﺍﺩﯼ ﺑﺎﯾﺪ ﭘﯿﺎﺩﻩ ﻣﯽ آمدند. ﻓﺼﻞ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻥ ﻫﻢ ﺑﻮﺩ و برای بعضی ها ﺳﺨت ﺑﻮﺩ در ﮔﺮﻣﺎ که ﻓﺼﻞ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ ﻣﺤﺼﻮﻝ بود در جنگ شرکت کنند و ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ. ﺑﻌﻀﯽ ها ﻣﯿﻞ ﻧﺪﺍﺷﺘند در آن ﺟﻨﮓ ﺷﺮﮐﺖ کنند و این آیه درآنجا نازل شد.
آیه 40 سوره توبة: اگر ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺭا ﯾﺎﺭﯼ ﻧﮑﻨﯿﺪ، ﺧﺪﺍ ﺍﻭ ﺭﺍ ﯾﺎﺭﯼ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. فراموش کرده اید که ﺧﺪﺍوند ﻫﻤﯿﻦ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮﺭا ﯾﺎﺭﯼ ﮐﺮﺩ؛ آن ﺯﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﮐﺎﻓﺮﺍﻥ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ از شهر مکه ﺑﯿﺮﻭﻧﺶ ﮐﻨﻨﺪ و ﺍﻭ ﻫﻢ ﺑﺎ ﯾک ﻧﻔﺮ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻮﺩ و ﺩﻭ ﻧﻔﺮﯼ (ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻫﺶ) در ﻏﺎﺭ رفتند و وقتی ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﺗﺎ ورودی ﻏﺎﺭ ﺁﻣﺪند، شخصی ﮐﻪ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﻮﺩ از ترس ﻣﯽ ﻟﺮﺯﯾﺪ. در ﺗﺎﺭﯾﺦ ﻧﻮشته اند که ﭼﻮﻥ ﻣﯽ ﺩﯾﺪ ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﭼﻨﺪ ﻣﺘﺮﯼ آﻧﻬﺎ آمدند، ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺮﺍﻫﺶ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﻏﺼﻪ ﻧﺨﻮﺭ؛ ﺧﺪﺍ ﺑﺎ ﻣﺎ اﺴﺖ» و ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﺮ ﺩﻝ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺁﺭﺍﻣﺶ ﺭﺍ ﺣﺎﮐﻢ ﮐﺮﺩ ﻭ با ﻓﺮﺷﺘﮕﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺎ ﺍﯾﻦ ﭼﺸﻢ ﻫﺎ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﯿﺪ ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ، ﭘﯿﻐﻤﺒﺮﺵ ﺭا ﮐﻤﮏ ﮐﺮﺩ و ﻣﮑﺘﺐ ﮐﺎﻓﺮﺍﻥ ﺭﺍ پایین ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻣﻘﺘﺪﺭ ﻭ ﺣﮑﻤﺖ ﺁﻣﻮﺯ ﺍﺳﺖ.
ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ (ص) 3 روز در ﺍﯾﻦ ﻏﺎﺭ ﺑﻮﺩﻩ است؛ ﭼﻮﻥ ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ خیلی ﻋﺼﺒﺎﻧﯽ بودند و دراین سه روز چندین مرتبه ﺍﻣﯿﺮ ﻣؤﻣﻨﺎﻥ علی علیه السلام به ﻏﺎﺭ آمد و با ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ (ص) ﺩﯾﺪﺍﺭ ﮐﺮﺩ ﻭ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﻋﻠﯽ ﺟﺎﻥ؛ ﺑﺮﻭ به ﻣﮑﻪ و امانت هایی را که ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﭘﯿﺶ ﻣن است به صاحبانشان برگردان و ﻗﺮﺽ ﻫﺎﯼ ﻣﺮﺍ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯ و ﭼﻨﺪ ﺗﺎ ﺷﺘﺮ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﮐﻦ ﮐﻪ ﻣﺎ ﺭﺍ به مدینه ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ.»
ﺷﺒﯽ ﮐﻪ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﻠﯽ ﻋﻠﯿﻪ ﺍﻟﺴﻼﻡ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ(ص) ﺧﻮﺍﺑﯿﺪﻩ، ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﯾﻨﮑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) ﻭ ﻋﻠﯽ علیه السلام ﺍﺯ ﻫﻢ ﺟﺪﺍ شوند، ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ (ص) ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﻋﻠﯽ ﺟﺎﻥ؛ ﺍﻣﺸﺐ ﺣﺎﺿﺮﯼ یک ﮐﺎﺭ جهادی انجام بدهیم؟» ﻋﻠﯽ علیه السلام ﻋﺮﺽ ﮐﺮﺩ: «ﯾﺎ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ؛ ﭼﻪ ﮐﺎﺭﯼ؟» ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﺷﺐ ﮐﻪ ﺗﺎﺭﯾﮏ ﺷﺪ، به ﻣﺴﺠﺪﺍﻟﺤﺮﺍﻡ ﺑﺮوﯾﻢ و ﺑﺖ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﺸﮑﻨﯿﻢ.» ﺑﺖ ﻫﺎ ﺑﺮﺍﯼ ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﺧﯿﻠﯽ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﺑﻮﺩ و ﺍﮔﺮ ﮐﺴﯽ به آنها ﺑﯽ ﺍﺣﺘﺮﺍﻣﯽ ﻣﯽ ﮐﺮﺩ، ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ سزایش ﺍﻋﺪﺍﻡ ﺑﻮﺩ.
پیامبر (ص) و علی علیه السلام ﺩﻭﺗﺎﯾﯽ نیمه ﺷﺐ ﺁﻣﺪﻧﺪ و ﺗﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺴﺘند ﺑﺖ ﻫﺎ ﺭا شکستند و ﻓﺮﺩﺍ ﻫﻢ ﮐﻪ ﻣﺸﺮﮐﯿﻦ ﺁﻣﺪند، ﺍﺯ این کار بسیارﻋﺼﺒﺎﻧﯽ ﺑﻮﺩﻧﺪ. حضرت علی علیه السلام ﭼﻨﺪ ﺷﺘﺮ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ: «ﺍﺯ ﺭﺍﻩ ﺭﺳﻤﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﯿﻢ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ ﺑﺮوﯾﻢ. ما را ﭘﯿﺪﺍ ﻣﯽ ﮐﻨند؛ پس ﻣﺎ ﺭا ﺍﺯ ﯾک ﺭﺍﻩ ﻏﯿﺮ ﺭﺳﻤﯽ ببرید.»
ﭼﻮﭘﺎﻧﯽ ﺭا ﭘﯿﺪﺍ ﮐﺮﺩند و او ﮔﻔﺖ: «ﻣﻦ ﺑﻠﺪ هستم» و ﺑﻌﺪ هم در ﺭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻤاﻥ ﺷﺪ و ﺍﯾﻦ ﭼﻮﭘﺎﻥ ﭘﺪﺭ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺷﻬﺪﺍﯼ ﮐﺮﺑﻼﺳﺖ. ﻫﻤﯿﻦ ﭼﻮﭘﺎﻥ در ﺭﺍﻩ ﻫﻢ که ﺑﻪ ﻗﺒﺎﯾﻞ و ﻋﺸﺎﯾﺮ ﻣﯽ ﺭﺳﯿﺪﻧﺪ، ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺍﺳﻼﻡ (ص) ﺭا به آنها معرفی می کرد و از همین طریق ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﺍﯾﻤﺎﻥ ﺁﻭﺭﺩﻧﺪ. ﺭﻭﺯ ﺩﻭﺷﻨﺒﻪ، ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ(ص) به روستایی به نام قبا ﺭﺳﯿﺪ و در مدت 5 روز که در این شهر بود، مسجدی به نام مسجد قبا بنا کرد؛ ﭼﻮﻥ در ﻣﮑﻪ ﺍﺟﺎﺯﻩ ساخت ﻣﺴﺠﺪ نمی دادند.
ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ (ص) ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﺗﺎ ﻋﻠﯽ ﻧﯿﺎﯾﺪ، ﻣﻦ ﺍﺯ ﺍﯾﻨﺠﺎ حرکت نمی کنم و در این مکان می مانم.»
چند روز بعد حضرت علی علیه السلام به همراه فاطمه ها (ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﺍﺳﺪ ﻣﺎﺩﺭ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﻠﯽ علیه السلام ﻭ ﻓﺎﻃﻤﻪ ﺑﻨﺖ ﺯﺑﯿﺮ ﻭ حضرت ﻓﺎﻃﻤﻪ سلام الله علیها) به سمت قبا راهی شدند. در راه با مشرکین برخورد کردند. ﺍﯾﻦ ﺧﺎﻧﻢ ﻫﺎ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﻪ ﺯﻣﯿﻦ ﺍﻧﺪﺍﺧﺘﻨﺪ و ﺍﻣﯿﺮ ﻣؤﻣﻨﺎن علی علیه السلام هم ﺷﻤﺸﯿﺮ ﮐﺸﯿﺪ و ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﺑﺎ ﻣﻦ ﻃﺮﻑ ﻫﺴﺘﯿد» و آنها ﮔﻔﺘند: «ﺷﻤﺎ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﺪﺍﺭﯾﺪ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ ﺑﺮوﯾﺪ» و ﺍﻣﯿﺮﻣؤﻣﻨﺎﻥ علی علیه السلام ﻓﺮﻣﻮﺩ: «ﺍﮔر جرأت دارید ﺟﻠﻮﯼ ﻣﺎ ﺭا ﺑﮕﯿﺮید» ﻭ ﺍﯾﻦ ﺳﺪ ﺭﺍ شکستند و ﺑﻘﯿﻪ مسلمانان هم ﺟﺮأﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺪﯾﻨﻪ ﻣﻬﺎﺟﺮﺕ ﮐﻨﻨﺪ.
