(1403-1343ش)، دیپلمات و وزیر امور خارجه در دولت سیزدهم جمهوری اسلامی ایران.
زندگی و زمانه
حسین امیرعبداللّهیان در سوم اردیبهشت ۱۳۴۳ش در شهر دامغان به دنیا آمد. او در سنین کودکی، پدر خود را از دست داد و زیر نظر مادر و برادر بزرگترش که بار تأمین معیشت خانواده را به دوش میکشیدند، بزرگ شد.
وی تحصیلات عالیه را در تهران و از دانشکدۀ وزارت امور خارجه آغاز کرد و دانشآموختهٔ رشته روابط دیپلماتیک در سطح کارشناسی شد. او همچنین موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد (سال ۱۳۷۵ش) و سپس دکتری در رشته روابط بینالملل از دانشگاه تهران شد. سال ۱۳۷۳ش ازدواج کرد که ثمرۀ آن، دو فرزند پسر و دختر است.
خدمات و افتخارات
این شهید که در حین خدمت و در کسوت وزیر خارجه به شهادت رسید، مراحل خدمت خود در وزرات خارجه را از کارشناسی و معاونت سفارت جمهوری اسلامی ایران در بغداد (1376-1380) آغاز کرد و تا سال 1400، در سمتهایی همچون: معاون ادارۀ کل خلیج فارس، سفیر در بحرین، مدیر کل خلیج فارس و خاورمیانه و معاون عربی و آفریقا خدمت کرد. دستیار ویژۀ رئیس مجلس و مدیر کل امور بینالملل مجلس شورای اسلامی به مدت پنج سال، از دیگر خدمات این شهید به شمار میرود.
وی همچنین توفیق خدمت در دانشگاه و تدریس در دانشکدههای مطالعات جهان دانشگاه تهران و روابط بینالملل وزارت امور خارجه را به دست آورده بود.
حضور او در جبهههای دفاع مقدس در دهه 60 آغازی بود برای پاگرفتن روحیۀ جهادی در جانودل او که تا زمان شهادتش تداوم یافت. پس از پایان جنگ، روزی با مشاهده کمبود امکانات درمانی در محلۀ زندگی خودش، به همراه برخی دوستانش، اقدام به تأسیس درمانگاه میکنند، و روزگاری در قامت یک دیپلمات و معاون سفیر، با سردار شهید سلیمانی، فرمانده رزمندگان بدون مرز (سپاه قدس)، ارتباط تنگاتنگی میگیرد و حمایت او از مقاومت در عرصۀ دیپلماسی، زبانزد دوست و دشمن میشود.
به اذعان همکارانش، شهید امیر عبداللّهیان از کسانی بود که ادب و اخلاق در روش کاری او موج میزد. وی هنرمندانه سیاست را در خدمت اهداف ملی به کار گرفت و اولین هنر او آشتی دادن اخلاق و سیاست بود. گرچه وی در سیاسیترین نهاد کشور خدمت میکرد، اما قدرت و نفوذ را با اخلاق پسندیده پیوند داد و حُسن خُلق در محیط کاری را از خود به یادگار گذاشت. دومین هنر او پیوند دیپلماسی و مقاومت بود. او موفق شد آنچنان آمیزهای از دیپلماسی و مقاومت در عرصه سیاست خارجی از خود به یادگار بگذارد که دیگر نتوان دوگانهسازیهای دیپلماسی یا مقاومت را واقعیتی گریزناپذیر تصور کرد. تسلط بر واقعیات روابط پرآشوب بینالملل و تبحّر در پیگیری اهداف آرمانی انقلاب اسلامی در جهان رئالیستی، هنر بزرگ دکتر امیرعبداللّهیان در میدان دیپلماسی بود. اعتقاد دکتر امیرعبداللّهیان به هیأتهای اندیشهورزی در حوزههای مختلف تصمیمگیری در وزارت امور خارجه و حمایت از تفکرات کارشناسی، از دیگر ویژگیهای این دیپلمات شهید بود.
او دیپلماتی مجاهد بود که تمامی محافل فرماندهی جبهههای مقاومت از لبنان گرفته تا سوریه، عراق، یمن و فلسطین، او را میشناختند. سالهای 1402 و 1403ش که رژیم اشغالگر اسرائیل برای چندمین بار به مردم بیپناه غزّه یورش برده بود، شهید امیر عبداللّهیان، همواره بین کشورهای مختلف اسلامی و بینالمللی تردد داشت و هیچ خستگی به خود راه نمیداد و تمام ظرفیتها را برای توقف جنگ و تجاوز به غزه و نسلکشی مردم آن از سوی صهیونیستها و تروریستهای جهانی، بسیج میکرد.
دستگاه دیپلماسی آن روز و در رأس آن شهید امیرعبداللّهیان، تلاش زیادی نیز برای گشایشهای اقتصادی و سیاسی در عرصۀ بینالملل داشت و روابط خوبی با همسایگان، کشورهای آفریقایی و شرقی ایجاد کرد.
پویایی و مجاهدت ایشان از دید ناظران حقیقتبین پنهان نمیماند، چنانکه رهبر معظّم انقلاب حضرت آیة اللّه خامنهای در پیام تسلیت خود در 31 خرداد 1403 به مناسبت شهادت شهیدان خدمت، از ایشان با تعبیر «وزیر خارجۀ مجاهد و فعال» یاد کردند. دو هفته بعد نیز در سخنان دیگری در سالگرد رحلت امام خمینی در 14 خرداد با عناوین: «وزیر خارجه پرکار»، «فعال»، «با ابتکار»، «مذاکرهکنندۀ قوی و باهوش» و «پایبند به مبانی و اصول»، خدمات و شخصیت ایشان را گرامی داشتند.
ایشان افزون بر کار اجرایی و تدریس، اهل قلم نیز بود و چهار عنوان کتاب از او به یادگار مانده است.
شهادت
سرانجام این پایمرد انقلابی، در آستانه 60 سالگی، عصر روز یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ماه بر اثر سقوط بالگرد به شهادت رسید. بالگرد، حامل رئیسجمهور، او و برخی دیگر از مسؤولان بود که برای افتتاح سد مرزی «قیزقلعهسی» به آذربایجان شرقی سفر کرده بودند و در مسیر بازگشت در «جنگل دیزمار» در محدودۀ عمومی بین ورزقان و جلفای استان آذربایجان شرقی دچار سانحه شدند و همه به شهادت رسیدند.
پیکر شهید امیر عبداللّهیان پس از تشییع باشکوه در چند شهر، در شهر ری و کنار تربت پاک حضرت عبدالعظیم(ع) در شبستان امام خمینی به خاک سپرده شد.
منابع: پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری: https://www.leader.ir/؛ وبسایت وزارت امور خارجه: https://mfa.gov.ir/؛ پایگاه اینترنتی نوید شاهد تهران وابسته به بنیاد شهید: https://shahrestanha.navideshahed.com؛ خبرگزاری ایسنا: www.isna.ir/؛ وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی: https://iict.ac.ir/؛ ویکی شیعه: https://fa.wikishia.net/
