(1350-1254ش)، فقیه مبارز و حامی سرسخت و دلسوزِ نهضت امام خمینی.
زندگی و زمانه
میرزا عبداللّه سعید تهرانی مشهور به چهلستونی فرزند ملّا آقا بزرگ سال ۱۲۵۴ش در تهران به دنیا آمد. مقدمات و سطوح علوم دینی را در مدرسۀ مروی فراگرفت. برای تکمیل تحصیلاتش سال ۱۳۳۰ق به نجف اشرف رفت و از دروس آیات: میرزا حسین نایینی، شیخالشریعۀ اصفهانی و آقا ضیاءالدین عراقی بهره برد و تحت تربیت سیّد احمد کربلایی عارف قرار گرفت.
سال ۱۳۳۳ق به تهران بازگشت و پس از وفات پدرش، از سال ۱۳۳۴ق در شبستان چهلستون مسجد جامع بازار به اقامۀ جماعت پرداخت.
سال ۱۳۴۲ق با تبعید علما و مراجع بزرگ نجف به قم، برای استقبال از آنها به این شهر رفت اما تا چهارده سال در آنجا ماند و از محضر آیة اللّه العظمی شیخ عبدالکریم حائری یزدی و آیة اللّه میرزا ابوالقاسم کبیر بهره برد.
خدمات و افتخارات
میرزا عبداللّه سال ۱۳۵۶ق از قم به تهران بازگشت و تا پایان عمر به اقامۀ جماعت در مسجد چهلستون بازار و رسیدگی به امور مردم اشتغال ورزید. از شروع نهضت امام خمینی با آن همسو بود. سال 1341 با ارسال نامهای به اسداللّه علم، نخست وزیر وقت، خواستار لغو تصویبنامۀ انجمنهای ایالتی و ولایتی شد و در پی وقوع حادثۀ ۱۵ خرداد 1342، با ارسال ۵۲ فقره تلگرام و نامه برای علمای شهرهای نجف، کربلا، کویت، لبنان، همدان و ... نقش مؤثری در تهییج افکار عمومی علیه رژیم در ماجرای دستگیری و بازداشت امام خمینی داشت. همچنین نامههایی به فرماندار نظامی تهران و رئیس ساواک ارسال داشت و خواستار آزادی امام و روحانیون بازداشتی شد.
ساواک در فروردین 1343 گزارش کرده که: «دار و دستۀ میرزا عبداللّه تهرانی و حسن سعید (پسر او) در نظر دارند نطق اخیر آیة اللّه خمینی (نطق 21 فروردین 1343) را چاپ و در تهران منتشر نمایند».
آثار مکتوب بهجا مانده از ایشان عبارتاند از: حاشیه بر مکاسب، هفت رساله در مبدأ و معاد و جمع کتاب و سنّت و عقل و تفسیر، اصول فلسفه، رسالهای در مشتق، و سنن النبی (ص).
درگذشت
آیة اللّه میرزا عبداللّه سعید تهرانی در بهمن ۱۳۵۰ش وفات یافت و پیکرش در آستان حضرت عبدالعظیم، در جوار امامزاده حمزه به خاک سپرده شد.
منبع: کتاب فیضیۀ تهران: دانشنامۀ مفاخر مدرسۀ علمیۀ مروی و سپهسالار قدیم، تهران: واژهپرداز اندیشه، 1400ش، ص331-336؛ وبسایت مرکز بررسی اسناد تاریخی: https://historydocuments.ir
