(1315 -1384ق) مفسّر قرآن و عالم مجاهد.
زندگی و زمانه
سال 1315ق در شهر ری به دنیا آمد. پدرش حاج سیّد احمد اعتمادی معروف به آقا سیّد حاجآقا (م 1369ق) خزانهدار و از رؤسای خادمان آستان حضرت عبدالعظیم(ع) بود که در جوار آن حضرت مدفون شد.
اثنیعشری در دوازده سالگی برای تحصیل در مدارس جدید به تهران رفت، سپس در یکی از مدارس، نزدیک به ده سال تدریس کرد. در این ده سال به خواندن کتابهای مقدماتی حوزوی نیز مشغول بود و در جلسه تفسیر آیة اللّه آقا میر سیّد علی حائری (م 1353ق) معروف به «مفسّر» ـ از شاگردان میرزای شیرازی ـ در مسجد جامع تهران، حاضر میشد.
سال 1349ق به حوزۀ علمیۀ قم راه یافت و تا سال 1362ق آنجا بود. از جمله استادان او عبارتاند از: آیة اللّه سیّد شهابالدین مرعشی نجفی (م 1411ق)، آیة اللّه میرزا محمّدعلی ادیب تهرانی، آیة اللّه میرزا محمّد همدانی (ثابتی) و آیة اللّه شیخ عبدالکریم حائری (م 1355ق) مؤسس حوزۀ علمیۀ قم.
خدمات و افتخارات
آیة اللّه اثنیعشری سال 1362ق به زادگاهش شهر ری بازگشت و تا پایان حیات در آنجا زیست. در 22 سالی که به عنوان روحانی فعال به اقامۀ جماعت و ترویج مکتب اهل بیت اشتغال داشت، همواره مورد اعتماد مراجع تقلید وقت بود و از آنها اجازات گوناگون داشت: از آیة اللّه سیّد محمّدتقی خوانساری، اجازه اجتهاد و امور حسبیه؛ از آیات: سیّد محمّد حجّت و سیّد صدرالدین صدر، اجازه در امور حسبیه؛ از آیة اللّه سیّد شهابالدین مرعشی نجفی، اجازۀ روایت.
ایشان به زیور زهد و تقوا آراسته و به کرامت نفس و مناعت طبع موصوف بود و در روزهای عزای اهل بیت، پس از نماز جماعت، دسته عزا برپا میکرد. او در شهر ری از محبوبیت خاص برخوردار بود و مردم او را از صمیم قلب دوست داشتند.
از امر به معروف و نهی از منکر دریغ نداشت. برای برچیدن محفل بهاییها تا تعطیلی آن تلاش کرد. با برپایی نهضت امام خمینی، او نیز مانند بسیاری از علمای شهرهای مختلف، از آن حمایت کرد. وی از جمله کسانی بود که ذیل اعلامیهای با عنوان «جامعۀ علمیۀ شهر ری» در موافقت با درخواست علما و امام خمینی برای لغو تصویبنامه انجمنهای ایالتی و ولایتی را امضا کرد. در پانزدهم خرداد 1342ش دستگیر و زندانی شد. همین روحیه انقلابی، زمینه درگیری در مراسم شب هفت آن در مسجد اعظم قم، میان طلاب انقلابی و مخالفان نهضت امام را فراهم ساخت.
آثار
«تفسیر اثنیعشری» مهمترین اثر ایشان است که در چهارده جلد به فارسی در زمان حیات خود به چاپ رسید. از کتابهای دیگر او کتاب «اصول دین» به زبان فارسی است.
درگذشت
آیة اللّه اثنیعشری در شعبان سال 1384ق پس از نماز جماعت با کسالت منبر رفت. بعضی ارادتمندان از او خواستند با این حال منبر نرود اما گفت: میخواهم تا آخرین نفس به وظیفهام عمل کنم.
چند جملهای بیش نگفته بود که با عارض شدن سکته قلبی، او را از منبر پایین آوردند تا به منزل برسانند که درگذشت. روز بعد جسدش را با تجلیل فراوان و تشییع با شکوه، در آستان حضرت عبدالعظیم(ع)، رواق اصلی به خاک سپردند.
منبع: «تفسیر اثنیعشری و مؤلف آن»، رضا استادی، منتشر شده در: آینه پژوهش، ش122، خرداد و تیر 1389ش.
