(1254ق/1217-1304ش)، فقیه، حکیم و فیلسوف.
زندگی و زمانه
شیخ عبدالنبی نوری طهرانی سال ۱۲۵۴ق در شهر نور مازندران متولد شد. پس از تحصیل مقدمات در زادگاه خود، به تهران آمد و در مدرسۀ سپهسالار قدیم به مدت شانزده سال از محضر حکیم آقا علی مدرّس، حکمت متعالیه و اسفار اربعه را فرا گرفت و همزمان در مدرسۀ مروی به تحصیل فقه و اصول از میرزا ابوالقاسم کلانتر مشغول شد. آقا محمّدرضا قمشهای، میرزا ابوالحسن جلوه و میرزا حسن کرمانشاهی از دیگر حکماییاند که شیخ عبدالنبی در تهران از محضرشان استفاده کرد.
شیخ عبدالنبی در نخستین سالهای پس از ۱۳۰۰ق به عتبات عالیات مشرّف شد و همچون بسیاری از طلاب فاضل آن عصر، به جمع اصحاب و شاگردان میرزا محمّدحسن شیرازی در سامرّا پیوست و به مدت پنج سال از محضر ایشان استفاده کرد. در همان دوران بود که توفیق همراهی با آخوند ملّا فتحعلی سلطانآبادی را یافت و از انفاس قدسیۀ او بهرهمند شد.
خدمات و افتخارات
شیخ عبدالنبی به اشارۀ میرزای شیرازی به تهران بازگشت و در محلۀ عودلاجان ساکن شد و به تدریس، تبلیغ و اقامۀ نماز در یکی از مساجد آنجا اشتغال ورزید. آن بزرگوار که دیگر یکی از مراجع صاحبنام دارالخلافه و جامع معقول و منقول شمرده میشد، به محلۀ سرچشمه رفت و مسجدی به نام ایشان بنا شد که از آن پس تا چندین سال، محل اقامۀ نماز، تدریس و وعظ ایشان گردید.
شاگردان بسیاری از دروس معقول و منقول شیخ عبدالنبی نوری بهره بردند و این استاد بزرگوار با آنکه در اواخر عمر بینایی خود را از دست داده بود، دست از تدریس و تحقیقات علمی خود برنداشت.
در ماجرای مشروطه به حمایت از شهید شیخ فضلاللّه نوری برخاست و در این مسیر رنج فراوان کشید.
درگذشت
سرانجام آیة اللّه حاج شیخ عبدالنبی نوری در مرداد ۱۳۰۴ش در محلۀ نیاوران تهران دار فانی را وداع گفت و پیکر مطهرش با حضور جمعیت کمنظیر بیش از بیست هزار نفر تا شهر ری تشییع و در آستان حضرت عبدالعظیم(ع)، رواق کنونی آیة اللّه کاشانی به خاک سپرده شد.
منبع: فیضیۀ تهران: دانشنامۀ مفاخر مدرسۀ علمیۀ مروی و سپهسالار قدیم، تهران: واژهپرداز اندیشه، 1400ش، ص213-216.
