بسم الله الرَّحمن الرّحیم
جلسه 76
تفسیر سوره العَصر
سوره ای که در زمان پیامبر (ص) مسلمانان هر روز که از خانه بیرون می آمدند، برای یکدیگر می خواندند سوره العَصر بود.
این سوره دارای 4 برنامه است که شامل (اعتقادی، عملی، فردی و اجتماعی) در دو سطر می باشد .
وقتی خداوند می خواهد موضوع مهمی را برای ما بگوید، با قسم شروع می کند.
آیه اول: قسم به عصر
مفسران برای عصر 12 معنی گفته اند:
عَصر از فشردن می آید؛ عصاره یعنی فشرده شده.
معنی اول: سوگند به عصر یعنی زمان بعد از ظهر که وقت زیادی تا غروب نمانده است و به زودی هوا تاریک می شود.
علامه طباطبایی (ره) فرموده اند که در قرآن در30 جا خداوند به زمان قسم خورده است.
معنی دوم: «وَ العَصرِ» یعنی تاریخ و زمانه؛ قسم به تاریخ زندگی بشر.
الآن از شروع خلقت آدم ها تا کنون سالهای بسیاری گذشته است که خداوند به زمان قسم می خورد و این سالها پر از تلخی ها و شکست ها و پیروزی هاست.
معنی سوم: قسم به عمر انسان
مفسر قرآن، فخر رازی (ره) از بزرگی نقل می کند که مدت ها منتظر تفسیر سوره العصر بودم تا اینکه روزی در بازار دیدم که فروشنده ای داد می زد و می گفت: «از من خرید کنید؛ دارد سرمایه ام از دست می رود و آن یخ فروش بود که من به واسطه او پی به تفسیر سوره العصر بردم که عمرمان مثل یخ دارد آب می شود و از بین می رود.»
امام باقرالعلوم علیه السلام می فرمایند: «وقتی حضرت عزرائیل علیه السلام برای قبض روح می آید، ما یک لحظه به فکر فرو می رویم که عمر خود را چگونه گذرانده ایم.»
معنی چهارم: قسم به عصر ظهور پیامبر اسلام، حضرت محمد مصطفی (ص)
کامل ترین دین، دین اسلام، جامع ترین کتاب، کتاب قرآن و بزرگترین پیامبر، حضرت محمد (ص) می باشد.
پیامبر اسلام (ص) پرده های جهل را کنار زد و اسلام را معرفی نمود.
حدود 50 سال طول کشید تا نیمی از مردم دنیا مسلمان شدند.
معنی پنجم: قسم به عصر ظهور امام زمان حضرت مهدی (عج)
پیامبر (ص) فرمودند: «حتی اگر یک روز از عالم مانده باشد، یکی از فرزندان من که کنیه اش مثل من و از نسل من است، خواهد آمد و دنیا را پر از عدل و داد خواهد کرد.»
در حدیث داریم که اگر کسی 40 روز متوالی صبح ها دعای عهد را بخواند، اگر قبل از ظهور، از دنیا رفته باشد، به حکم الهی در زمان ظهور امام زمان (عج) زنده می شود و در آن حکومت به کار گرفته خواهد شد.
معنی ششم: قسم به عصاره جهان هستی یعنی شخص پیامبر (ص) و اهل بیت علیهم السلام
معنی هفتم: قسم به فشار های زندگی
مثل زمانی که برق نبود و در زندگی سختی های بسیاری وجود داشت که با اختراع برق توسط ادیسون زندگی راحت تر شد.
آیه دوم: انسان ها غرق در خسارت هستند.
خسارت یعنی سود که نکرده هیچ ؛ سرمایه اولیه او هم از بین رفته است.
از امام جواد علیه السلام روایت است: «این دنیا بازار است؛ بعضی سود می کنند و بعضی ضرر.»
فروشنده بازار کیست؟ ما انسان ها فروشنده بازار هستیم.
خریدار کیست؟ خریدار خداوند متعال و یا شیطان است، بستگی به عمل دارد که با خدا معامله کنیم یا با شیطان.
کالا چیست؟ کالا جان ما، مال ما، جوانی و سلامتی و آبروی ماست.
حالا چه چیزی می تواند جلوی خسارت را بگیرد؟ ایمان، عمل صالح، سفارش به حق و سفارش به صبر.
آیه سوم: مگر کسانی که ایمان آورده اند و عمل صالح انجام می دهند و یکدیگر را به حق و یکدیگر را به صبر سفارش می کنند.
امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمود: «خودتان را به کمتر از بهشت نفروشید.»
بهشت یعنی باغ و کوچکترین باغ بهشت به اندازه ایست که می توان در آن تمام بهشتیان را مهمان کرد.
ایمان به معنای ایمان به خدا، ایمان به قیامت، ایمان به فرشته ها، ایمان به پیامبران و ایمان به کتاب های آسمانی می باشد.
ایمان بر سه قسم است:
عقیده به خدا داشته باش
میل به خدا داشته باش
تسلیم خداوند باش
صالحة: یک کارخوب است صالحات: چند کارخوب است الصّالحات: همه کارهای خوب
همه کارها باید درست باشد؛ مثل همسرداری، همسایه داری، بچه داری و ...در همه حوزه ها درست عمل کنیم.
سفارش به حق: تَواصَوا بِالحَقِّ
شهید مطهری (ره) می فرماید: «من از اسلام این را فهمیدم که اسلام نمی خواهد من به تنهایی به بهشت بروم، بلکه می خواهد ما همگی به بهشت برویم.»
به همدیگر مشورت دهیم و امر به معروف و نهی از منکر کنیم.
حق چیست؟ محبت، عدالت، ایثار و ... حقّ است.
سفارش به صبر: تَواصَوا بِالصَّبرِ
ایستادگی و صبر در راه حق را هم به هم بگوییم.
در قرآن آمده مسیحی ها بعد از حضرت عیسی علیه السلام می خواستند با ظلم بجنگند؛ چندین بار مبارزه کردند و شکست خوردند و بعد از مدتی از هدف خود منصرف شده و به کلیسا ها رفته و به دعا پرداختند که قرآن این کار را سرزنش کرده است.
همدیگر را به حقّ و همدیگر را به پایداری و ایستادگی در راه حقّ تشویق کنیم.
یک روزتعطیل استادم آقای قرآئتی با من تماس گرفت و گفت که به دفتر ایشان بروم و من به مزاح گفتم که در خدمت خانواده هستم. ایشان گفتند: «مهمان مهمی آمده، شما هم تشریف بیاورید.» به نزد ایشان رفتم، در آنجا دکتر محمد تیجانی (عالم بزرگ سنی که تازه شیعه شده بود) حضور داشت. استادم از ایشان پرسید که تا کنون چند نفر توسط شما شیعه شده اند. وی گفت: «حدود20 میلیون نفر.» آقای قرائتی فرمودند: «دلیل اینکه این تعداد به تشیع روی آورده اند، چیست؟» وی گفت: «یک دلیل وجود مبارک امام خمینی (ره) بوده و دیگری دعای کمیل که شیعیان خود نمی دانند که دعای کمیل چه کیمیایی است.»
در پایان مراسم با صلواتی به پایان رسید.
