جلسه بیست و سوم تفسیر قرآن کریم (1402/01/10)

rate

۱۴۰۲/۰۱/۱۷0 دیدگاه658 مشاهده

سلام علیکم و رحمه الله
بسم الله الرحمن الرحیم
«الهی وَ أَنْطِقْنِی بِالْهُدَی، وَ أَلْهِمْنِی التَّقْوَی»
ماه مبارک رمضان، شب جمعه، شب رحمت و مغفرت، شب زیارتی سالار شهیدان، محبوب دل آدمیان، در جوار مرقد فرزندان پیامبر، حضرت عبدالعظیم حسنی، فرزند امام حسن علیه السلام و حضرت حمزه فرزند موسی ابن جعفر علیه السلام و حضرت طاهر فرزند امام زین العابدین علیه السلام هستیم، از خداوند می خواهیم طاعات و عبادات و خدمات و تلاوت قرآن، روزه داری، صدقات، از همه شما و همه بندگانش قبول بفرماید، از شما تقاضا می کنم به روان تابناک پیامبر عظیم الشان اسلام و بانو مکرمه اسلام، حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها که در آستانه رحلتش هستیم و اهل بیت پیامبر صلی الله علیه وآله صلواتی تقدیم بفرمایید. برای شفای بیماران و اجر و عظمت مسلمانان و نابودی منافقان هم صلواتی تقدیم بفرمایید. برای سلامتی میلیون ها مسافری که در جاده ها در کشورمان در حال رفت و آمد هستند مخصوصا مسافرانی که به حرم حضرت امام رضا علیه السلام یا حرم حضرت معصومه علیها السلام یا شاهچراغ علیه السلام و امامزادگان رفت و آمد می کنند، ان شاءالله به سلامت به خانه هایشان برسند، صلواتی هدیه بفرمایید. شب های جمعه حرم حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام ، مدتی است که با تفسیر قرآن همراه شده است، چون ماه، ماه بندگی است، آیاتی از سوره فرقان در رابطه با راه و رسم بندگی را خدمت شما عرض می کنم، سوره فرقان از آیات 63 تا پایان سوره ، 12 ویژگی برای بندگان خدا، برشمرده است. بخشی از آیات را هفته قبل خواندیم که بندگان خدا متواضع هستند، بندگان خداوند حلیم و بردبار هستند، بندگان خدا اهل شب زنده داری و راز و نیاز هستند، بندگان خدا از آتش جهنم می ترسند، بندگان خدا در خرج کردن، در انفاق کردن ، افراط و تفریط نمی کنند، نه خسیس و بخیل هستند و نه ریخت و پاش می کند، ببینیم زمان در این شب چه اندازه به ما اجازه می دهد تا مطالب را بیان کنیم.
« اعوذ بالله من الشیطان الرجیم»
آیه 68 سوره فرقان می فرماید:
«وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ»، بندگان خدا، جز خدا را صدا نمی زنند، تنها موثر در عالم خداست، تنها او را عبادت می کنیم، تنها از او کمک می خواهیم، شفای بیماران را از او می خواهیم، ممکن است کسی بپرسد پس چطور می گوییم، یا حسین علیه السلام، یا فاطمه سلام الله علیها، این آیه که می گوید، بندگان خدا جز خداوند را نباید صدا بزنند؟ منظور از آیه این است که برای خداوند شریک قائل نباشید، اما چیزی به عنوان توسل که در شیعه وجود دارد، عیبی ندارد چرا که یک دلیل قرآنی در سوره مبارکه مائده مبنی بر تایید توسل هست، خود خداوند به ما دستور داده است، «وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسیلَةَ»، برای تقرب پیدا کردن به ما وسیله ای پیدا کنید، از رسول خدا (ص) سوال کردند که منظور از وسیله در این آیه چیست؟ فرمودند : « من وسیله هستم، علی علیه السلام، فاطمه سلام الله علیها، حسن علیه السلام، حسین علیه السلام وسیله هستند ، شهدا ، مسجد، قرآن وسیله هستند. » ما وقتی می گوییم (یا حسین) منظورمان این نیست که امام حسین علیه السلام هم خدا است، خیر .. منظورمان این است که فدایی خداست، خودش و همه هستی اش را برای خداوند گذاشت، امام رضا علیه السلام بنده خداست، ما وقتی به زیارت ائمه می رویم امام هادی علیه السلام زیارتی را به نام زیارت جامعه به ما یاد داده اند که شیعیان هرگاه بخواهند، هر کدام از امامانشان را یاد کنند، با این زیارت می توانند یاد کنند. امام هادی علیه السلام فرمودند : « وقتی به حرم امام نزدیک شدی بایست و سی بار (الله اکبر) بگو، چند قدم به جلو برو و دوباره بایست و سی بار بگو (الله اکبر) بگو، دوباره چند قدم به جلو برو و به سمت ضریح بایست و چهل بار بگو (الله اکبر) بگو » ، تا همه دنیا بدانند که شیعیان خداوند را اکبر می دانند، امام حجت خداوند است، خلیفه خداوند است، جانشین پیغمبر است، ما جز خدا را صدا نمی زنیم، خدمت امام رضا علیه السلام هم می رسیم، عرضه می داریم یا امام رضا علیه السلام، شما در پیشگاه خداوند آبرو داری ، شما از خداوند بخواه تا مریض ما شفاء پیدا کند، زمان پیغمبر التماس می کردند، یا رسول الله شما از خداوند بخواهید تا باران ببارد. این توسل است یعنی وسیله قرار دادن کسی یا چیزی که خداوند می پسندد.
ویژگی دیگر در آیه اینچنین بیان شده است که «وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ»، بنده خدا، دستش به خون مردم آلوده نمی شود، جان انسان ها برایش محترم است، امروز دنیا به یک وضعی کشیده شده است که آدمکشی آسان شده است. قتل رایج شده است، بنده خدا دستش به خون مردم، چه مسلمان چه غیر مسلمان آلوده نمی شود، بنده خدا خودکشی نمی کند، بنده خدا سقط جنین نمی کند، متاسفانه اخباری ناراحت کننده از کشورمان می شنویم که سالی چندین سقط جنین صورت می گیرد، از لحاظ شرعی جنینی که شکل گرفته باشد، کسی او را از بین ببرد، چه می خواهد، مادرش باشد، چه پدرش باشد، چه دکتر باشد، جریمه و دیه دارد، اگر آن جنین در حد نطفه باشد، 20 مثقال طلا جریمه دارد و اگر علقه یعنی خون بسته شده باشد، 40 مثقال طلا جریمه دارد، اگر مضغه یا گوشت جویده شده باشد 60 مثقال طلا و اگر استخوان بندی شکل گرفته باشد، 80 مثقال طلا و اگر گوشت هم شده باشد، 100 مثقال طلا باید جریمه داد، تا اینجا هنوز 4 ماه نشده است و روح به جنین دمیده نشده است، روح که بدمد، به اندازه دیه یک انسان کامل باید جریمه بدهد، این قتل نفس است، چه می خواهد توسط مادر باشد چه توسط پدر، خودکشی گناه کبیره است، سقط جنین گناه کبیره است، بنده خدا از این کارها نمی کند، مگر اینکه بنده شیطان باشد، حتی مولی المتقیان، امیرالمومنین علی علیه¬السلام فرمودند: « حفظ جان ما بر ما واجب است. » یعنی دزدی وارد خانه شده است و یا کسی قمه کشیده است، حفظ جانمان لازم است. امیرالمومنین علی علیه السلام فرمودند: « اگر کسی برای حفظ جان خودش کوتاهی کند و از بین برود، قاتل محسوب می شود. » پیغمبر فرمود: « اگر تمام اهل آسمان ها و زمین به قتل مسلمانی راضی باشند، همه در آن شریک هستند . » قتل گناه بسیار بزرگی است که خیلی ها آن را به راحتی انجام می دهند ، یک دعوایی پیش می آید، یک خشمی پیش می آید، یک عصبانیتی پیش می آید، در خانه، در خیابان، در ترافیک به قتل منجر می شود. بندگان خداوند، آدم نمی کشند، حتی مظلومی چند صد سال قبل کشته شده است، ما در زیارتنامه می خوانیم (وَ لَعَنَ اللَّهُ الْمُمَهِّدینَ لَهُمْ بِالتَّمْكینِ مِنْ قِتالِكُمْ بَرِئْتُ اِلَى اللَّهِ وَ اِلَیْكُمْ مِنْهُمْ وَ مِنْ اَشْیاعِهِمْ وَ اَتْباعِهِمْ وَاَوْلِیائِهِمْ یا اَبا عَبْدِ اللَّهِ)، خدا لعنت کند آنهایی را که شنیدند خبر کشته شدن شما را و بی تفاوت بودند، این اتفاق مهمی است، حالا یک حدیث برایتان بگویم: پیغمبر به اصحابش فرمود: « أتدرون مَنِ المُفلِس؟ آیا کسی می داند مفلس به چه معناست؟ مفلس یعنی بی چیز، هیچ ندار، پیغمبر پرسید آیا می دانید مفلس کیست؟ گفتند: یا رسول الله به نظر ما المفلس فينا من لا دِرْهَمَ له ولا متاع، کسی هست که پول نقد و جنس نداشته باشد، اما پیغمبر فرمودند: إن المفلسَ مِن أُمَّتي، ندار در امت من، مَن يَأتي يومَ القيامة، کسی است که روز قیامت وارد می شود، بصلاة، نماز خوانده است، و صيام، روزره هم گرفته است، وزكاة، زکات هم داده است، اما ..... یک چیزهای دیگری هم در پرونده اش هست، و يأتي و قد شَتَمَ هذا، به بعضی ها فحش داده است، وَقَذَفَ هذا، به بعضی ها نسبت ناروا داده است، وأَكَلَ مالَ هذا، مال بعضی ها را خورده است، وسَفَكَ دَمَ هذا، خون بعضی ها را ریخته است، و ضَرَبَ هذا، بعضی ها را زده است، فيُعطَى هذا من حسناته، وهذا من حسناته، فإن فُنِيَت حسناتُه قبلَ أن يُقضَى ما عليه، پس دستور می دهد که از نمازها و زکات ها و خمس و روزه هایش بردارند و در پرونده آنها بگذارند، در نتیجه مفلس و دست خالی می شود، أَخَذَ مِن خطاياهم ، آنهایی را که این به آنها فحش داده است و یا کتک زده و یا نسبت ناروا داده و یا خونشان را ریخته است، گناهان آنها می آید در پرونده این آدم و نمازها و روزه ها و خمس و زکات ها می رود در پرونده آنها بعد دستش خالی می شود و فطُرِحَتْ عليه، ثم طُرِحَ في النار و او را به سمت جهنم می برند. »
سوال ... این آیه را خواندیم که بگوییم بنده خدا آدم نمی کشد «إِلَّا بِالْحَقِّ»، آدمکشی داریم که درست است، چطور آدمکشی داریم که درست است؟ ... دوازده جور آدمکشی درست و به حق داریم. یکی قصاص قاتل است، آدم کشته است و باید قصاص شود، اینجا از آن قتل هایی است که خداوند اجازه داده است، یا زنای محصنه، زن شوهردار تن به زنا داده است، این باید کشته شود، یا زنای با محارم، یا زنای کافر با زن مسلمان، یا کسی که ادعای پیغمبری کند، یا کسی که به پیغمبر یا امام معصوم دشنام بدهد، یا مرتد شود، یا محارب، جامعه را به هرج و مرج بیاندازد، قصاص این افراد جزو همین آدمکشی های درست است. بنده خدا جز خدا را صدا نمی زند، بنده خدا مرتکب قتل نمی شود.
ویژگی بعدی، «وَلَا يَزْنُونَ»، بنده خدا زنا نمی کند، زنا گناه کبیره است، خدای مهربان بین دختر و پسر مرز قرار داده است، بین زن و مرد مرز قرار داده است، رابطه زن و شوهر فقط حلال است، دختربازی، رفیق بازی، همجنس بازی ..... ، پنج نوع رابطه غیر از ازدواج حرام است، بنده خدا زنا نمی کند. مولای متقیان امیرمومنان علی علیه السلام فرمود: « در زنا شش خصوصیت هست، سه تا در دنیا و سه تا در آخرت، اگر کسی مرتکب زنا شود در دنیا این سه گرفتاری برایش پیش خواهد آمد، خداوند کاری می کند که آبرویش بریزد و روزیش قطع می شود و در حادثه ای زود از بین می رود، جوان مرگ می شود، اما در آخرت، با خشم خدا روبه رو می شود، با سختیِ حساب روبه رو می شود، برای همیشه باید در آتش باشد، اینها پیامدهای زنا است. در بین غرایز انسان ، دو نوع غریزه هست که خیلی انسان را بیچاره می کند، یکی خشم و غضب و عصبانیت که انسان را تا قتل پیش می برد، یکی هم شهوت که انسان را تا زنا و رابطه نامشروع پیش می برد. چه کنیم؟ خشم خودمان را، غضب خودمان را، هوس خودمان را کنترل کنیم. چطور؟ با کنترل چشم... چرا اسلام روی حجاب خانم ها انقدر اصرار دارد؟ چشم آقایان و خانم ها در اسلام انقدر مراقبت دارد؟ برای اینکه به رابطه حرام کشیده نشوند. در نگاه خداوند، با پاکی زندگی کنند، دنیای حَسَن، آخرت حَسَن داشته باشند، بنده خدا زنا نمی کند، اگر کسی دید، دارد به سمت زنا می رود، باید بداند به آغوش شیطان نزدیک می شود، عبادالرحمان زنا نمی کنند.
خداوند در آیه بعد می فرماید: «يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا»، کسانی که این گناهان را مرتکب شده اند، گناه شرک، گناه قتل، گناه زنا را مرتکب شده اند، خداوند پی در پی عذابشان را افزایش می دهد، چرا ؟ مگر خداوند عادل نیست؟ چرا باید عذاب آنها زیاد شود؟ به خاطر اینکه بعضی از گناهان دامنه دارد. مثلا یک زنا که شکل می گیرد، دخترخانم بعدا افسردگی پیدا می کند، خودکشی می کند، پدر و مادرش از هم جدا می شوند، در یک فامیل فتنه می افتد. حتی فرزندی حرام زاده به دنیا می آید، آن بچه بزرگ می شود و در هواپیما بمب می گذارد و چند هزار نفر را در آن واحد می کشد، بعضی از گناهان پیوسته دامنه دارد، یا گناه قتل، یک نفر را کشته است، چند بچه یتیم به جا می گذارد، همسر او بی نوا می شود، پدر و مادر او مریض می شوند، سکته می کنند، زنجیر وار اتفاقات می افتد، به قول استادم حاج آقا قرائتی می فرمایند : « بعضی از گناهان پیامدهایش زیاد است، ایشان می گوید: فرض کنید در یک مجلس عروسی، فردی کنار در می رود و برق ها را خاموش می کند و فرار می کند، یک کار خیلی کوچک، چند وقت بعد دوربین های مدار بسته او را شناسایی می کنند و دستگیرش می کنند، به نظر شما جرم این آدم چقدر است؟ خودش که می خندد که من کاری نکردم، ما به او پاسخ می دهیم، تو خبر داری وقتی برق ها خاموش شد، چهار بچه از طبقه بالا به پایین افتادند، دو نفر آنها از دنیا رفتند و دو نفر از آنها در بیمارستان هستند، تو خبر داری داشتند چای داغ می آوردند، برق ها که خاموش شد باعث شد چند نفرشان پایشان بسوزد. تو خبر داری اصلا به خاطر خاموشی، عروسی به هم خورده است .... » پس کارهایی که ما می کنیم، فقط آن کار نیست، در سوره یس آمده است «نَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ»، کارهای انسان ها و آثار آنها را می نویسیم، کار آن آقا چه بود؟ یک کلید را خاموش کرد، ولی آثارش چه بود؟ چند نفر مردند، چند نفر مجروح شدند، چند نفر سوختند، عروسی بهم خورده است ... ما کارهایمان را اینطوری باید حساب کنیم، برای همین بعضی از گناهان کیفر مضاعف دارد.
حالا اگر کسی گناه کرده باشد، چه کار باید بکند؟ قرآن اینطور پاسخ می دهد، «إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا»، کسی که قتل کرده است، زنا کرده است، آغوش رحمت خداوند باز است، می تواند توبه کند، بعد از آن هم با عمل جبران کند، اگر قرار است که پول بدهد، پول بدهد، کاستی هایش را جبران کند، «فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ»، به قول حاج آقا قرائتی که می¬گفتند: « مثل کود باغچه که به گل تبدیل می شود، ما می توانیم کاری کنیم که گناهان ما به حسنات تبدیل شود، چطور؟ با توبه واقعی، با توبه خالص، با توبه نصوح ....» «وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا»، و خداوند آمرزنده مهربان است. شاید بپرسیم، یعنی خداوند واقعا می بخشد؟ بله ... خداوند تکرار می کند، «وَمَنْ تَابَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتَابًا»، واقعا اگر کسی توبه کند، یعنی به سمت خداوند برگشته است، مثل روزی که از مادر پاک و پاکیزه به دنیا آمده است، ماه رمضان یکی از اسم هایش (شهر التوبه)، ماه توبه است، (شهر الانابه)، ماه برگشت است، یک فرصت طلایی است، از این فرصت استفاده کنیم. به همین مناسبت حدیثی از پیغمبر صلی الله و علیه وآله وسلم برایتان می خوانم، خواهش می کنم این حدیث را حفظ کنید و به خانه هایتان بروید، چرا که این حدیث به ما می گوید که توبه واقعی چیست، پیغمبر فرمودند: « آیا می دانید توبه کننده کیست؟ مردم گفتند، خیر؛ شما بفرمایید. پیامبر فرمودند: این افراد توبه کن نیستند، فرمودند: اگر کسی توبه کند و طرف دعوا را راضی نکند، این توبه نکرده است، مثلا صد میلیون به شما بدهکار هستم و پیش حضرت عبدالعظیم حسنی می آیم و به او می گویم خدایا به حق سید الکریم مرا ببخش، خدا هم می گوید، پول مردم را بده اینکه توبه نمی شود، مال مردم را خورده است، وام گرفته است و قسط ها را نداده است، بدهکار است، یا کالا بدهکار است، یا مالی بدهکار است یا دینی به گردنش هست، اگر آقایی پول مهریه خانمش را داشته باشد و آن خانم هم مطالبه کند و ندهد، گرفتار است.
•    جمله دوم ، توبه کن یعنی به سمت خداوند برگشته است باید عبادت هایش با قبل فرق کند، اهل نماز و روزه شود، نه اینکه مثل قبل نمازش قضاء شود و مثل قبل ناراحتی برایش پیش نیاید. توبه کن واقعی باید اهل عبادت شود.
•    جمله سوم، گاهی وقت ها لباس ما تولید گناه می کند، مثلا لباس خانمی نازک است یا رنگ فسفری یک رنگ تحریک کننده است، یا اندامش در آن کاملا معلوم است، یا لباس این آقا غصبی است، حالا می خواهد توبه کند، چطور باید توبه کند؟ نباید این لباس را بپوشد یا خانم مثلا کفشی پوشیده است، که هنگام راه رفتن صدایی از کفشش به گوش می رسد که اگر کسی در دلش مرض داشته باشد، باعث هوس می¬شود، بعضی از گناهان به پوشش ما مربوط می شود، توبه آن گناه این است که آن لباس را باید عوض کنیم.
•    جمله چهارم، هرکس توبه کند ولی رختخوابش را عوض نکند، توبه نکرده است، این حرف به چه معناست؟ رختخواب رمز رابطه جنسی است، اگر کسی رابطه جنسی حرام دارد، حالا یا در حد چشم چرانی یا در حد دست دادن، یا در حد بوس دادن، یا در حد بغل کردن .... داشته است و حالا می خواهد توبه کند، نباید دیگر آن رابطه را داشته باشد، پس هر گناهی یک راه توبه دارد، گناهان مالی یک جور، گناهان اجتماعی، یک جور، گناهان جنسی هم یک جور.
•    جمله پنجم، گاهی وقت ها کسی رفیق بد دارد، این رفیق او را به راه نادرست می برد، رفیقش او را به گناه آلوده می کند، توبه این گناه این است که این رفیق را رها کند.
•    جمله ششم، گاهی بعضی از مجالس، مجلس گناه است، علیه اسلام و انقلاب حرف می-زنند، علیه امام زمان عج الله و تعالی فرجه الشریف حرف می زنند، یا شراب می نوشند یا موسیقی های آنچنانی می نوازند و می رقصند، توبه این گناه این است که آن مجلس را دیگر نباید برود.
•    جمله هفتم، بعضی از گناهان ریشه آن زبان ما هست، مثلا دروغ می گوید، غیبت می کند، مسخره می کند، تهمت می زند، توبه این گناه، حفظ زبان و مراقبت از زبان است.
•    جمله هشتم، بعضی ها اخلاقشان بد است، خودبین و مستبد و متکبّر و دست انداز و تحقیر کن هستند، حالا این آدم آمده است سید الکریم و می خواهد توبه کند، توبه اش این است که تصمیم بگیرد، آن اخلاق های بد را کنار بگذارد. »
خدایا ما را بنده خودت قرار بده، خدایا شب جمعه است، زیارت کربلا را قسمت این جمع بفرما. خدایا شفاعت امام حسین علیه السلام و جدش را قسمت این جمع بفرما. خدایا همه بیماران را لباس عافیت بپوشان. رهبر عزیزمان، کشور عزیزمان ، مردم عزیزمان را از هر گزندی حفظ بفرما. آینده ملت ایران را خوشتر از حال و گذشته تقدیر بفرما. خدایا دل های ما را برای دریافت رحمت هایت در شب قدر آماده بفرما. بچه هایمان را تا روز قیامت از بهترین شیعیان آقا امیرالمومنین قرار بده. خدایا زیارت این جمع را قبول بفرما. به روان پاک شهیدان، روح بلند حضرت امام خمینی صلواتی عنایت بفرمایید.