(1363-1284ش)، از علمای سرشناس تهران.
زندگی و زمانه
میرزا محمّدباقر آشتیانی فرزند احمد و نوه میرزای بزرگ محمّدحسن آشتیانی سال 1323ق در تهران به دنیا آمد و در محضر پدر و علمای تهران به تحصیل علوم دینی پرداخت. سال 1340ق برای ادامه تحصیل راهی نجف شد و از آقا سیّد ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاء عراقی، میرزا حسین نایینی و شیخ ابوالحسن مشکینی استفاده کرد، سپس به تهران باز گشت.
خدمات و افتخارات
میرزا محمّدباقر در تهران متولّی و مدرّس مدرسه مروی بود. بعد از تبعید امام خمینی شهریه ایشان در قم با همت آقا میرزا محمّدباقر و به نام او پرداخت میشد. 33 رساله و کتاب دارد؛ از جمله: ارث در اسلام، الاسلام و مالکیة الاراضی.
متن اجازه امام خمینی به ایشان برای اخذ وجوه شرعی بدین قرار است:
بسمه تعالی
خدمت جناب مستطاب حجة الاسلام والمسلمین آقای حاج میرزا محمّدباقر آشتیانی دامت برکاته
امید است وجود شریف از بلیات محفوظ و به انجام وظایف دینی و اجتماعی موفق باشید. و بعد، جنابعالی از طرف اینجانب وکیل هستید در اخذ وجوه شرعیه و صرف آن در موارد منطبقه و ارسال مازاد از مصرف سهم مبارک امام را نزد اینجانب جهت صرف در حوزههای مقدسه علمیه – صانها اللّه تعالی عن الحدثان. در خاتمه از خدای تعالی ادامه توفیقات آن جناب را در راه ترویج شریعت مقدسه خواستارم. والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته.
تاریخ یازدهم محرّم الحرام 1400
روحاللّه الموسوی الخمینی
درگذشت
آیة اللّه محمّدباقر آشتیانی سال 1363 در 81 سالگی درگذشت و در آستان حضرت عبدالعظیم، رواق امامزاده حمزه (مقبره آشتیانیها) به خاک سپرده شد. امام خمینی به همین مناسبت پیام زیر را صادر کرد:
بسم اللّه الرحمن الرحیم
انا للَّه و انا الیه راجعون
خبر تأسف و تأثرآور رحلت عالِم متّقی مهذّب و فقیه ارزشمندِ متعهّد حضرت حجة الاسلام والمسلمین مرحوم آقای حاج میرزا محمّد باقر آشتیانی ـ رحمة اللّه علیه ـ موجب نگرانی و تألم شد. اینجانب ایشان را از جوانی میشناختم و آنچه از ایشان دریافتم تقوا و صفای باطن و اخلاق کریمانه و اشتغال به علم و عمل بود. خاندان محترم ایشان از اساتین فقاهت و چهرههای بارز بین علما و فقها بودند و خدمتها به علم و حوزههای علمیه نمودند. «فجزاهم اللّه عن الاسلام خیراً».
اینجانب فقدان این بزرگوار را به حوزههای علمیه و علمای معظم، خصوصاً علمای اعلام تهران ـ دامت برکاتهم ـ و به خاندان و بستگان محترمشان تسلیت عرض، و از خداوند تعالی برای ایشان رحمت و غفران، و برای بازماندگانشان صبر و سلامت، و برای علمای اعلام سعادت و صحّت، و برای اسلام بزرگ قوّت و قدرت، و برای مجاهدان در راه خدا پایداری و استقامت، و برای شهدای جبههها و غیر جبههها علوّ مقام و عظمت، و برای بازماندگانشان شکیبایی و کرامت، و برای مفقودین و اسرا رجوع به اوطانشان با سرافرازی و شهامت، خواستارم. و امیدوارم با دعای خیر حضرت بقیة اللّه ـ ارواحنا لمقدمه الفداء ـ این کشور اسلامی از شرّ اجانب محفوظ باشد.
11 ذیالحجّه 1404
روحاللّه الموسوی الخمینی
منابع: اختران فروزان ری و طهران، ص186-187؛ شمیم روحانی در احوال و آثار و خاندان میرزا حسن آشتیانی، مهدی سلیمانی آشتیانی، قم، انتشارات زهیر، ۱۳۸۴ش، ص214؛ صحیفه امام، ج11، ص168 و ج19، ص53.
